Cơ sở pháp lý
Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện được điều chỉnh bởi hai văn bản do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành: Quyết định 11/2026/QĐ-UBND quy định nội dung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất áp dụng trên địa bàn tỉnh, và Quyết định 14/2026/QĐ-UBND sửa đổi Điều 6 của quy định kèm theo Quyết định 11/2026/QĐ-UBND nêu trên.
Quyết định 11/2026/QĐ-UBND được ban hành để cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành hàng loạt quy định của pháp luật cấp trên, gồm: khoản 5 Điều 109 và khoản 7, khoản 10 Điều 111 Luật Đất đai; khoản 4, điểm c khoản 9 và khoản 12 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15; cùng nhiều điều khoản khác của Nghị định 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là khung pháp lý mà người có đất bị thu hồi, chủ đầu tư dự án và cơ quan nhà nước tại Bắc Ninh cần đối chiếu khi xây dựng, thẩm định hoặc phản hồi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Điều kiện để được bồi thường bằng đất khác hoặc bằng nhà ở
Theo Điều 3 Quyết định 11/2026/QĐ-UBND, người có đất bị thu hồi không đương nhiên được chuyển sang bồi thường bằng loại đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở, mà phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau đây:
- Thuộc diện đủ điều kiện được bồi thường về đất theo quy định tại Điều 95 Luật Đất đai, đồng thời có đơn đề nghị được nhận bồi thường bằng đất khác loại đất bị thu hồi hoặc bằng nhà ở thay vì nhận tiền.
- Tại địa bàn cấp xã nơi có đất bị thu hồi, phải còn quỹ đất hoặc quỹ nhà ở phù hợp để bố trí cho người được bồi thường.
- Quỹ đất, quỹ nhà ở nêu trên phải bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất hoặc giao nhà ở theo quy định hiện hành, tính tại thời điểm lập phương án bồi thường.
- Sau khi quy đổi, diện tích đất ở hoặc diện tích căn hộ được giao không được nhỏ hơn diện tích tối thiểu của một thửa đất ở hoặc một căn hộ tái định cư theo quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Việc đặt ra đồng thời bốn điều kiện nêu trên nhằm bảo đảm phương án bồi thường vừa khả thi về mặt quỹ đất, quỹ nhà thực tế của địa phương, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp, tối thiểu của người có đất bị thu hồi khi chuyển từ hình thức bồi thường bằng tiền sang bồi thường bằng hiện vật.
Tỷ lệ quy đổi diện tích khi bồi thường bằng đất, nhà ở
Quy định cũng xác lập nguyên tắc tính tỷ lệ quy đổi cùng các mốc diện tích cụ thể làm căn cứ áp dụng, cụ thể như sau:
- Đối với đất nông nghiệp được bồi thường bằng loại đất khác nhưng vẫn thuộc nhóm đất nông nghiệp, tỷ lệ quy đổi được xác định dựa trên tương quan giữa giá đất của loại đất bị thu hồi và giá đất của loại đất được giao.
- Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất trồng cây hằng năm với diện tích từ 6.000 m² trở lên, đất nuôi trồng thủy sản từ 8.000 m² trở lên, hoặc đất rừng sản xuất từ 2,0 ha trở lên thì được xem xét bồi thường bằng 01 thửa đất ở hoặc 01 căn hộ tái định cư.
- Đối với đất phi nông nghiệp nhưng không phải là đất ở, nếu diện tích bị thu hồi từ 5.000 m² trở lên, người có đất cũng thuộc diện được xem xét bồi thường bằng 01 thửa đất ở hoặc 01 căn hộ tái định cư.
- Diện tích được dùng làm căn cứ tính tỷ lệ quy đổi là tổng diện tích đất bị thu hồi trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã, phường, xác định tại thời điểm có quyết định phê duyệt phương án bồi thường.
Các mốc diện tích nêu trên có ý nghĩa như ngưỡng tối thiểu bắt buộc: người có đất chỉ được xem xét đổi sang bồi thường bằng đất ở hoặc căn hộ tái định cư khi diện tích đất nông nghiệp hoặc đất phi nông nghiệp bị thu hồi đạt hoặc vượt ngưỡng tương ứng nêu trên; trường hợp chưa đạt ngưỡng, việc bồi thường vẫn thực hiện theo các hình thức khác theo quy định chung.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Việc bồi thường theo hình thức đổi đất lấy đất, đổi đất lấy nhà ở tại Bắc Ninh được triển khai qua các bước cơ bản sau:
- Người có đất bị thu hồi lập và nộp đơn đề nghị được bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác hoặc bằng nhà ở, thay cho hình thức nhận tiền bồi thường.
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành rà soát, đối chiếu hồ sơ với các điều kiện quy định tại Điều 3 Quyết định 11/2026/QĐ-UBND để xác định người đề nghị có đủ điều kiện hay không; trên cơ sở đó, xây dựng phương án bồi thường cụ thể cho từng trường hợp.
- Phương án bồi thường sau khi được lập sẽ được thông báo công khai, đầy đủ đến người có đất bị thu hồi để biết, đối chiếu và thực hiện các quyền, nghĩa vụ liên quan.
- Căn cứ phương án đã được phê duyệt, cơ quan có thẩm quyền tổ chức thực hiện việc giao đất, cho thuê đất hoặc giao nhà ở tương ứng cho người được bồi thường theo đúng nội dung phương án.
Trình tự nêu trên gắn liền với các thời hạn và thủ tục hành chính cụ thể do cơ quan có thẩm quyền tại Bắc Ninh quy định và công bố theo từng dự án. Người có đất bị thu hồi nên chủ động theo dõi thông báo của cơ quan chức năng tại địa phương để nộp hồ sơ, bổ sung giấy tờ cần thiết và nhận kết quả bồi thường đúng thời hạn, tránh phát sinh vướng mắc do chậm trễ thủ tục.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
