Căn cứ pháp lý và bối cảnh ban hành
Ngày 31/5/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang ký ban hành Quyết định số 61/2026/QĐ-UBND, quy định cụ thể việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Văn bản này được xây dựng trên cơ sở các quy định khung tại Điều 109 và Điều 111 Luật Đất đai, đồng thời bám sát hướng dẫn tại Nghị định số 88/2024/NĐ-CP — văn bản đã qua hai lần sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 226/2025/NĐ-CP và Nghị định số 49/2026/NĐ-CP. Việc ban hành một quyết định riêng của tỉnh nhằm cụ thể hóa các mức bồi thường, hỗ trợ sao cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, mặt bằng giá đất và tập quán sản xuất tại địa phương, trong khi vẫn bảo đảm tuân thủ đúng khung pháp lý chung do Trung ương quy định.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Diane Selwyn · CC BY-SA 3.0
Phạm vi và đối tượng áp dụng
Quyết định 61/2026/QĐ-UBND có phạm vi điều chỉnh bao trùm toàn bộ quy trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phát sinh khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp gồm: cơ quan quản lý nhà nước về đất đai các cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cùng toàn thể hộ gia đình, cá nhân, tổ chức có quyền sử dụng đất hoặc có tài sản gắn liền với đất thuộc diện bị thu hồi.
Các nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chủ yếu
Quyết định quy định khá toàn diện các khoản mục liên quan đến quyền lợi của người có đất bị thu hồi, có thể khái quát thành các nhóm nội dung sau:
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm: xác định mức hỗ trợ cụ thể dành cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất, nhằm giúp họ ổn định sinh kế sau khi mất tư liệu sản xuất.
- Hỗ trợ tái định cư: quy định điều kiện, mức hỗ trợ áp dụng cho các hộ gia đình, cá nhân buộc phải di chuyển chỗ ở do đất ở bị thu hồi.
- Tỷ lệ quy đổi và điều kiện bồi thường bằng đất hoặc nhà ở: xác định nguyên tắc, tỷ lệ chuyển đổi giữa diện tích đất, nhà ở được bồi thường và diện tích đất bị thu hồi, làm cơ sở tính toán phương án bồi thường bằng hiện vật thay vì bằng tiền.
- Xác định chi phí đầu tư còn lại trên đất khi không có hồ sơ chứng minh: hướng dẫn cách tính chi phí mà người sử dụng đất đã đầu tư vào đất (san lấp, cải tạo mặt bằng…) trong trường hợp không còn giấy tờ, hóa đơn, chứng từ để đối chiếu.
- Bồi thường thiệt hại đối với đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình: quy định mức bồi thường riêng cho phần diện tích đất bị hạn chế khả năng sử dụng do nằm trong hành lang an toàn của các công trình hạ tầng kỹ thuật.
- Hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh: quy định các khoản hỗ trợ nhằm giúp hộ gia đình, cá nhân duy trì thu nhập trong giai đoạn chuyển tiếp sau khi bị thu hồi đất.
- Suất tái định cư tối thiểu: ấn định mức tối thiểu bằng đất ở, nhà ở hoặc bằng tiền mà một hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện tái định cư được nhận, nhằm bảo đảm chỗ ở tối thiểu sau khi bị thu hồi đất ở.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Việc triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo Quyết định 61/2026/QĐ-UBND được thực hiện theo các bước cơ bản sau:
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo chủ trương, kế hoạch thu hồi đất đến chính quyền địa phương và người sử dụng đất có liên quan.
- Tổ chức được giao nhiệm vụ bồi thường tiến hành khảo sát, kiểm đếm hiện trạng, xác định cụ thể mức bồi thường, hỗ trợ áp dụng cho từng hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng.
- Công khai dự thảo phương án bồi thường, tổ chức lấy ý kiến, đối thoại với các hộ dân có liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chính thức.
- Chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ theo đúng phương án đã được phê duyệt.
- Bố trí tái định cư cho những hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu và đủ điều kiện theo quy định.
Quy trình nêu trên bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, tạo điều kiện để người có đất bị thu hồi được biết và được tham gia ý kiến trước khi phương án chính thức được thông qua.
Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp
Quyết định 61/2026/QĐ-UBND chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/6/2026, đồng thời thay thế và bãi bỏ các văn bản trước đây của tỉnh quy định về cùng nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đối với những công trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường trước thời điểm quyết định này có hiệu lực, việc chi trả vẫn tiếp tục được thực hiện theo đúng phương án đã duyệt, không áp dụng hồi tố hay điều chỉnh lại theo quy định mới. Cách xử lý chuyển tiếp này nhằm bảo đảm tính ổn định cho các phương án đang triển khai, tránh gây xáo trộn đối với quyền lợi mà người dân đã được xác lập trước đó.
Một số lưu ý dành cho người có đất bị thu hồi
Để được bảo đảm đầy đủ quyền lợi khi thuộc diện thu hồi đất, hộ gia đình, cá nhân cần chủ động chuẩn bị, lưu giữ đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, cũng như các chứng từ liên quan đến chi phí đã đầu tư trên đất. Trường hợp không còn hồ sơ, chứng từ gốc, người sử dụng đất nên chủ động phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường để được hướng dẫn xác định chi phí theo phương pháp thay thế mà quyết định đã quy định. Bên cạnh đó, người dân cần theo dõi sát các thông báo về thu hồi đất, tích cực tham gia những buổi công khai phương án, đối thoại để kịp thời phản ánh, kiến nghị nếu nhận thấy mức bồi thường, hỗ trợ chưa phù hợp với thực tế quá trình sử dụng đất của mình, trước khi phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt chính thức. Việc chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và nắm rõ quy trình, thời hạn thực hiện sẽ giúp quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư diễn ra thuận lợi, đúng quy định và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
