Căn cứ pháp lý
Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Gia Lai hiện được điều chỉnh bởi Quyết định số 27/2025/QĐ-UBND do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành ngày 7/10/2025. Văn bản này không đặt ra một cơ chế hoàn toàn mới, mà đóng vai trò cụ thể hóa các quy định đã có trong Luật Đất đai, đồng thời hướng dẫn thi hành Nghị định số 88/2024/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP về bảo vệ công trình điện lực, an toàn trong lĩnh vực điện lực — áp dụng cho những trường hợp thu hồi đất có liên quan đến hành lang, công trình điện.
Những điều khoản nền tảng mà Quyết định 27/2025/QĐ-UBND dựa vào để triển khai tại địa phương bao gồm khoản 2 Điều 104, khoản 5 Điều 109, khoản 7 và khoản 10 Điều 111 của Luật Đất đai, cùng hàng loạt quy định chi tiết khác được dẫn chiếu từ Nghị định 88/2024/NĐ-CP và Nghị định 62/2025/NĐ-CP. Đây là khung pháp lý mà người dân, tổ chức có đất bị thu hồi tại Gia Lai cần nắm rõ để hiểu quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong suốt quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Hrothgarr3B · CC BY-SA 4.0
Cách xác định giá trị suất tái định cư tối thiểu
Một trong những nội dung cốt lõi của quy định là công thức tính giá trị suất tái định cư tối thiểu: giá trị này được xác định bằng tích của diện tích đất ở tái định cư tối thiểu với giá đất ở bình quân tại khu vực bố trí tái định cư. Diện tích đất ở tối thiểu dùng trong phép tính không do đơn vị thực hiện bồi thường tự đặt ra, mà phải bám sát mức diện tích đã được Ủy ban nhân dân tỉnh quy định cho từng khu vực cụ thể. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm suất tái định cư tối thiểu phản ánh đúng giá trị thực tế của đất ở tại nơi người dân được bố trí đến, tránh tạo ra chênh lệch bất lợi so với nơi ở cũ.
Bồi thường, hỗ trợ đối với các nhóm trường hợp đặc thù
Bên cạnh nguyên tắc chung, quy định còn dành riêng một số nội dung cho những tình huống thực tế thường phát sinh trong quá trình thu hồi đất và bố trí tái định cư tại Gia Lai.
Đối với hộ gia đình có nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống trên một thửa đất thuộc diện thu hồi, nếu các thành viên đáp ứng đủ điều kiện để tách thành các hộ độc lập, đơn vị thực hiện bồi thường có trách nhiệm căn cứ vào quỹ đất ở và quỹ nhà ở tái định cư đang có sẵn để đề xuất phương án giao đất ở, hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở nhằm đáp ứng phần còn thiếu cho các hộ mới tách ra.
Với người đang sử dụng nhà ở thuộc tài sản công nằm trong phạm vi thu hồi đất mà buộc phải phá dỡ, chính sách hỗ trợ được thiết kế theo hai hướng: nếu địa phương có quỹ nhà phù hợp, người sử dụng được bố trí thuê nhà ở tại khu tái định cư trong thời hạn 06 tháng; trường hợp không có quỹ nhà để bố trí thuê, người đó được nhận khoản hỗ trợ bằng tiền tương ứng với 04 tháng tiền thuê nhà.
Nếu người có nhà ở bị thu hồi bày tỏ nhu cầu được cấp đất ở hoặc mua nhà ở thương mại, đơn vị bồi thường sẽ dựa vào quỹ đất hiện có tại khu tái định cư để xác định diện tích đất ở tương ứng; trường hợp vượt thẩm quyền, nội dung này sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Ngược lại, nếu người sử dụng nhà ở không có nhu cầu thuê nhà tái định cư cũng như không có nhu cầu về đất ở, họ sẽ được nhận hỗ trợ bằng tiền để tự thu xếp chỗ ở mới. Mức hỗ trợ này được tính bằng 60% giá trị của diện tích đất và 60% giá trị của căn nhà mà người đó đang thuê.
Trình tự thực hiện bồi thường, tái định cư
Quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất tại Gia Lai được triển khai theo trình tự gồm năm bước cơ bản. Trước tiên, cơ quan chức năng xác định cụ thể phần diện tích đất thuộc diện thu hồi cùng danh sách các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức có liên quan. Tiếp đó là bước định giá — đánh giá giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất nằm trong phạm vi thu hồi. Trên cơ sở kết quả định giá, cơ quan có thẩm quyền tiến hành chi trả bồi thường và các khoản hỗ trợ theo đúng quy định hiện hành. Song song đó, việc bố trí tái định cư cho các hộ gia đình đủ điều kiện được thực hiện. Bước cuối cùng là giải quyết các nhu cầu cụ thể về nhà ở, đất ở phát sinh từ phía hộ gia đình, cá nhân có đất, nhà bị thu hồi, theo các phương án đã trình bày ở phần trên.
Những điểm người dân cần lưu ý
Để được xem xét bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư đúng chế độ, người có đất, nhà bị thu hồi cần đặc biệt quan tâm đến điều kiện về thời gian đăng ký thường trú tại địa phương nơi có đất thu hồi, vì đây thường là một trong những căn cứ để xác định tư cách được hưởng chính sách. Bên cạnh đó, cần chủ động rà soát các điều kiện khác mà quy định đặt ra đối với từng loại hình hỗ trợ, tái định cư đã nêu ở phần trên.
Về hồ sơ, các giấy tờ cần chuẩn bị bao gồm giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, giấy tờ tùy thân của chủ sử dụng đất và các thành viên liên quan, cùng những tài liệu thể hiện nhu cầu cụ thể về tái định cư như nhu cầu thuê nhà, nhu cầu về đất ở, hoặc nhu cầu nhận hỗ trợ bằng tiền. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng trình tự có ý nghĩa quan trọng, bởi nếu thực hiện sai quy trình hoặc thiếu sót giấy tờ, người dân có thể gặp rủi ro về thời gian giải quyết, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi được hưởng theo chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
