Căn cứ pháp lý áp dụng
Việc bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hải Phòng hiện được thực hiện theo Quyết định 171/2025/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố — văn bản hướng dẫn cụ thể trình tự bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Nội dung của quyết định này sau đó được điều chỉnh một phần bởi Quyết định 17/2026/QĐ-UBND, sửa đổi bản Hướng dẫn ban hành kèm theo Quyết định 171/2025/QĐ-UBND nêu trên.
Hai văn bản của địa phương này được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định tại khoản 4 Điều 103, khoản 2 Điều 104, khoản 5 Điều 109, cùng khoản 7 và khoản 10 Điều 111 của Luật Đất đai 2024; đồng thời bám sát các điều khoản có liên quan trong Nghị định 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ và Nghị định 49/2026/NĐ-CP. Bên cạnh đó, quy định của Hải Phòng còn căn cứ vào khoản 4, điểm c khoản 9, điểm a khoản 11, khoản 12 và khoản 13 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, cũng như khoản 2 Điều 19 Nghị định 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ.
Đối với những vấn đề chưa được quy định cụ thể tại Quyết định 171/2025/QĐ-UBND (đã được sửa đổi bởi Quyết định 17/2026/QĐ-UBND), việc áp dụng sẽ quay về các quy định chung của Luật Đất đai, Nghị định 88/2024/NĐ-CP và hệ thống văn bản pháp luật hiện hành có liên quan.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Đối tượng chịu sự điều chỉnh
Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Hải Phòng áp dụng cho ba nhóm chủ thể chính.
Thứ nhất là các cơ quan nhà nước được giao thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân đối với đất đai, cùng các đơn vị, tổ chức được phân công triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên thực địa.
Thứ hai là người sử dụng đất bị thu hồi và những người sở hữu tài sản gắn liền với diện tích đất đó — đây là nhóm đối tượng trực tiếp được hưởng chế độ bồi thường, hỗ trợ theo quy định.
Thứ ba là các tổ chức, cá nhân khác có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phát sinh trong quá trình Nhà nước thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư trên địa bàn thành phố.
Cách xác định suất tái định cư tối thiểu
Điều 16 Quyết định 171/2025/QĐ-UBND quy định cụ thể cách tính suất tái định cư tối thiểu mà hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất được bố trí.
Về diện tích làm căn cứ tính suất tái định cư tối thiểu:
- Trường hợp tái định cư bằng đất, diện tích tối thiểu được xác định trùng với hạn mức diện tích đất tối thiểu được phép tách thửa theo quy định hiện hành của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng.
- Trường hợp tái định cư bằng căn hộ chung cư, diện tích tối thiểu được ấn định là 40,0 m².
Về cách quy đổi suất tái định cư tối thiểu sang giá trị bằng tiền, công thức áp dụng như sau:
Ptt = Stt × Gtđc
Trong đó, Ptt là giá trị suất tái định cư tối thiểu tính bằng tiền; Stt là diện tích đất hoặc diện tích căn hộ chung cư tối thiểu theo quy định nêu trên; Gtđc là đơn giá đất tại khu vực bố trí tái định cư, được xác định theo bảng giá đất áp dụng tại thời điểm cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Cách tính này giúp bảo đảm rằng người có đất bị thu hồi, trong trường hợp không nhận tái định cư bằng đất hoặc bằng nhà ở, vẫn được nhận một khoản tiền tương xứng với giá trị suất tái định cư tối thiểu mà lẽ ra họ được bố trí.
Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Việc triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất tại Hải Phòng thường trải qua năm bước cơ bản sau đây.
- Rà soát, xác định cụ thể các trường hợp có đất bị thu hồi cùng tài sản gắn liền với đất thuộc diện phải xử lý.
- Tổ chức khảo sát thực địa, đánh giá giá trị đất và tài sản trên đất làm cơ sở tính toán mức bồi thường tương ứng cho từng trường hợp.
- Xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, phê duyệt trước khi triển khai.
- Chi trả tiền bồi thường và các khoản hỗ trợ cho từng đối tượng thuộc diện thu hồi đất theo đúng phương án đã được phê duyệt.
- Bố trí nơi ở, đất ở tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất thuộc diện phải di dời.
Toàn bộ quy trình nêu trên cần được thực hiện công khai, minh bạch, có sự tham gia giám sát của người dân thuộc diện bị thu hồi đất, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan trong suốt quá trình thu hồi đất, bồi thường và bố trí tái định cư.
Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng
Do suất tái định cư tối thiểu bằng tiền được tính dựa trên bảng giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án, giá trị này có thể thay đổi theo từng thời kỳ điều chỉnh bảng giá đất của thành phố. Vì vậy, người có đất bị thu hồi nên chủ động theo dõi tiến độ phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư liên quan đến trường hợp của mình.
Ngoài ra, do Quyết định 171/2025/QĐ-UBND đã được sửa đổi một phần bởi Quyết định 17/2026/QĐ-UBND, khi tra cứu hoặc áp dụng quy định, cần đối chiếu đồng thời cả hai văn bản để xác định nội dung đang có hiệu lực, tránh áp dụng phần đã bị thay thế. Những nội dung nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của hai quyết định này tiếp tục được xử lý theo Luật Đất đai 2024, Nghị định 88/2024/NĐ-CP, Nghị định 49/2026/NĐ-CP, Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội và các văn bản pháp luật hiện hành khác có liên quan.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
