Cơ sở pháp lý áp dụng
Chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất cho hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiện được điều chỉnh bởi ba văn bản nòng cốt. Thứ nhất là Quyết định số 32/2026/QĐ-UBND ngày 29/4/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, quy định nội dung và các biện pháp hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Thứ hai là Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, đặt ra một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai. Thứ ba là Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 254/2025/QH15 nêu trên. Ba văn bản này tạo thành khung pháp lý trực tiếp cho việc xác định đối tượng, điều kiện và mức hỗ trợ ổn định đời sống khi thu hồi đất tại Khánh Hòa.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Đối tượng được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống
Theo Điều 6 Quyết định 32/2026/QĐ-UBND, hộ gia đình, cá nhân tuy không đủ điều kiện để được bồi thường về đất nhưng có tham gia sản xuất nông nghiệp trực tiếp trên phần đất bị thu hồi vẫn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, với mức bằng 70% mức hỗ trợ quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.
Việc xác định cá nhân thuộc diện được tính hỗ trợ căn cứ vào thực tế sinh sống của người đó tại xã, phường nơi có đất bị thu hồi, cụ thể gồm ba nhóm:
- Người đã đăng ký thường trú tại địa phương;
- Trẻ sơ sinh dưới 60 ngày tuổi, là con của thành viên trong hộ gia đình có đất bị thu hồi, dù chưa kịp đăng ký thường trú;
- Người vừa hoàn thành nghĩa vụ quân sự, vừa kết thúc quá trình học tập, hoặc vừa chấp hành xong hình phạt tù.
Ngược lại, quy định cũng loại trừ trường hợp người mới đăng ký thường trú sau thời điểm cơ quan có thẩm quyền ban hành thông báo thu hồi đất. Về nguyên tắc, nhóm này không được tính vào diện hỗ trợ ổn định đời sống, trừ một số tình huống đặc biệt do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo từng trường hợp cụ thể.
Mức hỗ trợ và các trường hợp đặc thù
Mức hỗ trợ ổn định đời sống được ấn định bằng giá trị tương đương 30 kg gạo cho mỗi tháng, tính theo giá gạo trung bình trên thị trường tại thời điểm hỗ trợ, do Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa công bố.
Bên cạnh mức chung nêu trên, Quyết định 32/2026/QĐ-UBND còn dự liệu hai tình huống đặc thù:
Một là, hộ gia đình, cá nhân canh tác trên đất thuộc địa bàn khác nơi cư trú (thường gọi là xâm canh), nếu được xác nhận là người trực tiếp sản xuất nông nghiệp trên diện tích đất bị thu hồi, vẫn được hưởng chính sách hỗ trợ tương tự như hộ trực tiếp sản xuất nông nghiệp tại chỗ, không bị phân biệt vì lý do nơi cư trú.
Hai là, trường hợp diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi chiếm dưới 30% tổng diện tích đất nông nghiệp mà hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng thì mức hỗ trợ áp dụng cũng là 70% mức quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, tương tự mức áp dụng cho nhóm không đủ điều kiện bồi thường về đất đã nêu ở phần trên.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Để được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống khi bị thu hồi đất, hộ gia đình, cá nhân có thể thực hiện theo trình tự sau:
- Chuẩn bị hồ sơ: tập hợp giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất cùng các tài liệu liên quan đến quá trình sản xuất nông nghiệp trên diện tích đất bị thu hồi.
- Nộp hồ sơ: gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền theo đúng hướng dẫn được nêu trong thông báo thu hồi đất.
- Xác minh và ban hành quyết định: cơ quan chức năng kiểm tra, đối chiếu thông tin trong hồ sơ, trên cơ sở đó ra quyết định hỗ trợ, bồi thường đối với từng trường hợp.
- Nhận hỗ trợ: người dân nhận khoản hỗ trợ theo đúng nội dung quyết định đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng
Vì chính sách hỗ trợ ổn định đời sống gắn chặt với thời điểm ban hành thông báo thu hồi đất cũng như tình trạng cư trú và canh tác thực tế, hộ gia đình, cá nhân nên rà soát kỹ hồ sơ cư trú, hồ sơ đất đai và các tài liệu chứng minh việc trực tiếp sản xuất nông nghiệp trước khi nộp hồ sơ, để tránh bị xác định sai đối tượng thụ hưởng hoặc phải bổ sung, hoàn thiện hồ sơ nhiều lần.
Ngoài ra, do mức hỗ trợ được tính theo giá gạo thị trường tại từng thời điểm, được Sở Tài chính công bố theo từng giai đoạn, số tiền thực nhận có thể thay đổi tùy vào thời điểm phát sinh quyết định hỗ trợ, chứ không cố định theo một con số duy nhất áp dụng chung cho mọi thời điểm. Đối với các trường hợp có tình tiết riêng — như đất xâm canh, thu hồi một phần diện tích, hoặc biến động về nhân khẩu trong hộ gia đình — việc đối chiếu với hồ sơ thực tế và văn bản thông báo thu hồi đất cụ thể tại từng địa phương vẫn là căn cứ quan trọng để xác định chính xác quyền lợi được hưởng.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
