Căn cứ pháp lý áp dụng
Ngày 18/09/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 72/2025/QĐ-UBND, quy định cụ thể việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Văn bản này được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nội dung của Luật Đất đai năm 2024 cùng những nghị định hướng dẫn thi hành có liên quan, bao gồm:
- Khoản 2 Điều 104, khoản 5 Điều 109, khoản 7 và khoản 10 Điều 111 Luật Đất đai 2024;
- Khoản 3 Điều 4, khoản 1 Điều 14, khoản 2 Điều 15, Điều 16, khoản 2 Điều 17, khoản 1 Điều 18, khoản 2 Điều 19, khoản 6 Điều 20, khoản 2 Điều 21, khoản 3 Điều 22, khoản 2 Điều 23, khoản 1 và khoản 2 Điều 24 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ;
- Khoản 3 Điều 16 Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 04/3/2025 của Chính phủ.
Đây là khung căn cứ mà tổ chức được giao nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tại Nghệ An phải dựa vào để khảo sát, lập, thẩm định và trình phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất, nhà ở, công trình bị thu hồi.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Adam Jones from Kelowna, BC, Canada · CC BY-SA 2.0
Mức bồi thường đối với nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất
Theo Điều 7 Quyết định 72/2025/QĐ-UBND, việc bồi thường thiệt hại về nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất thu hồi trên địa bàn tỉnh Nghệ An được thực hiện theo các mức như sau:
- Đối với nhà ở, công trình xây dựng hợp pháp nói chung: mức bồi thường được xác định bằng 60% giá trị hiện có của nhà, công trình đó.
- Đối với nhà, công trình xây dựng không đáp ứng đủ tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định: tổ chức thực hiện bồi thường không áp dụng tỷ lệ cố định nêu trên, mà phải khảo sát thực tế, lập phương án bồi thường thiệt hại theo giá trị thực tế của tài sản, sau đó trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
- Trường hợp nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt tọa lạc trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn của đường dây dẫn điện cao áp: mức bồi thường là 80% giá trị nếu công trình có nguồn gốc xây dựng hợp lệ; giảm còn 50% giá trị nếu công trình thuộc diện không đủ điều kiện để được bồi thường về đất.
- Với hộ gia đình, cá nhân sinh sống gần khu vực hành lang an toàn nằm giữa hai tuyến đường dây điện 500 kV, quy định trao quyền chủ động cho người dân: có thể chấp nhận phương án bồi thường, hỗ trợ để di chuyển đi nơi khác, hoặc gửi đề nghị xin được tiếp tục cư trú tại chỗ. Việc đưa ra lựa chọn nêu trên phải hoàn tất trong vòng 15 ngày kể từ thời điểm nhận được thông báo thu hồi đất.
Trình tự, các bước thực hiện
Quá trình bồi thường, hỗ trợ đối với nhà ở, công trình xây dựng khi Nhà nước thu hồi đất tại Nghệ An thường được tiến hành qua các bước cơ bản sau:
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và gửi thông báo thu hồi đất tới người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở, công trình xây dựng liên quan.
- Tổ chức được giao nhiệm vụ bồi thường tiến hành khảo sát, kiểm đếm thực tế tài sản trên đất, từ đó xây dựng phương án bồi thường thiệt hại phù hợp với từng trường hợp cụ thể — áp dụng tỷ lệ 60%/80%/50% hoặc tính theo giá trị thực tế tùy tình huống — rồi trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.
- Đối với các trường hợp thuộc diện được quyền lựa chọn, chẳng hạn nhà, đất nằm gần hành lang an toàn giữa hai đường dây 500 kV, chủ sở hữu thực hiện quyền quyết định của mình trong thời hạn luật định — hoặc chấp thuận di dời để nhận bồi thường, hỗ trợ, hoặc đề nghị được ở lại nếu đủ điều kiện.
- Sau khi phương án bồi thường được cấp có thẩm quyền phê duyệt, người có nhà, công trình bị ảnh hưởng nhận quyết định phê duyệt và tiến hành nhận tiền bồi thường theo phương án đã duyệt.
Một số điểm người dân cần lưu ý
Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất có thể được điều chỉnh, sửa đổi theo từng thời kỳ để phù hợp với thực tiễn quản lý đất đai tại địa phương. Do đó, hộ gia đình, cá nhân có nhà ở, công trình thuộc diện thu hồi đất nên chủ động:
- Theo dõi sát các thông báo, quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền để nắm rõ thời hạn thực hiện các quyền và nghĩa vụ liên quan trong từng giai đoạn;
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu nhà ở, công trình xây dựng cũng như tình trạng pháp lý của tài sản, để quá trình kiểm đếm và lập phương án bồi thường diễn ra chính xác, đúng thực tế;
- Đặc biệt lưu ý thời hạn 15 ngày áp dụng cho trường hợp được quyền lựa chọn di dời hay ở lại tại khu vực gần hành lang an toàn giữa hai đường dây điện 500 kV, tránh để quá thời hạn dẫn đến mất quyền lựa chọn theo quy định.
Việc nắm vững các căn cứ pháp lý nêu trên, đồng thời đối chiếu với phương án bồi thường cụ thể được tổ chức có thẩm quyền lập và phê duyệt, sẽ giúp người có đất, nhà ở, công trình bị thu hồi chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong suốt quá trình thu hồi đất.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
