Căn cứ pháp lý áp dụng
Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã ban hành Quyết định số 190/2025/QĐ-UBND, đặt ra khung quy định cụ thể về việc bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư cho các trường hợp Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Văn bản này được xây dựng dựa trên nhiều căn cứ pháp lý nền tảng, bao gồm:
- Luật Đất đai: khoản 4 Điều 103, khoản 2 Điều 104, khoản 2 Điều 108, khoản 5 Điều 109, cùng khoản 7 và khoản 10 Điều 111;
- Nghị quyết số 254/2025/QH15: khoản 4, điểm c khoản 9 và khoản 12 Điều 3;
- Nghị định số 88/2024/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 226/2025/NĐ-CP): khoản 3 Điều 4, khoản 7 Điều 12, khoản 9 Điều 13, khoản 1 Điều 14, khoản 2 Điều 15, toàn bộ Điều 16, điểm b khoản 2 Điều 17, điểm c khoản 1 Điều 18, khoản 2 Điều 19, khoản 5 và khoản 6 Điều 20, toàn bộ Điều 21, khoản 3 Điều 22, khoản 2 Điều 23, khoản 1 và khoản 2 Điều 24.
Việc viện dẫn đồng thời các quy định ở cấp luật, nghị quyết của Quốc hội và nghị định của Chính phủ cho thấy chính sách tái định cư tại Ninh Bình được thiết kế thống nhất với hệ thống pháp luật đất đai hiện hành, đồng thời cụ thể hóa theo điều kiện thực tế của địa phương.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas · CC BY-SA 3.0
Đối tượng và phạm vi áp dụng
Chính sách hỗ trợ tái định cư nêu tại Điều 16 Quyết định 190/2025/QĐ-UBND áp dụng cho hộ gia đình, cá nhân và cả người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện bị thu hồi đất ở mà có nguyện vọng tự tìm nơi ở mới, thay vì nhận đất hoặc nhà tái định cư do Nhà nước bố trí. Đây là một trong những lựa chọn được pháp luật đất đai cho phép nhằm tạo thuận lợi cho người bị thu hồi đất chủ động sắp xếp chỗ ở phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Mức hỗ trợ được xác định dựa trên ba yếu tố chính: số nhân khẩu trong hộ, diện tích đất ở thực tế bị thu hồi so với diện tích của một suất tái định cư tối thiểu, và địa bàn nơi có đất bị thu hồi (phường hay xã).
Các mức hỗ trợ tái định cư cụ thể
Trường hợp hộ có từ 01 đến 04 nhân khẩu và diện tích đất ở bị thu hồi không vượt quá diện tích của một suất tái định cư tối thiểu, mức hỗ trợ là 60.000.000 đồng/hộ; nếu hộ có từ nhân khẩu thứ 5 trở lên, mỗi nhân khẩu tăng thêm được cộng thêm 3.000.000 đồng.
Đối với hộ từ 01 đến 04 nhân khẩu có diện tích đất ở bị thu hồi lớn hơn diện tích suất tái định cư tối thiểu:
- Tại địa bàn phường: phần diện tích đến 150 m² được hỗ trợ 100.000.000 đồng/hộ; phần diện tích từ 151 đến 200 m² được tính theo mức 1.000.000 đồng/m²; phần diện tích từ 201 m² trở lên được tính theo mức 500.000 đồng/m²; mỗi nhân khẩu từ thứ 5 trở lên được cộng thêm 5.000.000 đồng.
- Tại địa bàn xã: phần diện tích đến 150 m² được hỗ trợ 90.000.000 đồng/hộ; phần diện tích từ 151 đến 200 m² được tính theo mức 900.000 đồng/m²; phần diện tích từ 201 m² trở lên được tính theo mức 500.000 đồng/m²; mỗi nhân khẩu từ thứ 5 trở lên được cộng thêm 4.500.000 đồng.
Song song với khoản hỗ trợ nêu trên, quy định còn đặt ra mức hỗ trợ tiền thuê nhà ở tạm thời trong thời gian chờ bố trí tái định cư. Khoản hỗ trợ này được tính theo tháng, kể từ ngày hộ gia đình bàn giao đất cho đến khi được nhận bàn giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư chính thức, với các mức: 5.000.000 đồng/tháng/hộ đối với hộ tại phường; 4.000.000 đồng/tháng/hộ đối với hộ tại xã; và 3.000.000 đồng/tháng/hộ đối với trường hợp hộ độc thân.
Ngoài ra, các hộ gia đình thuộc diện chính sách còn được xem xét khoản hỗ trợ bổ sung: hộ có thành viên thuộc diện người có công với cách mạng được hỗ trợ tối đa 8.000.000 đồng/hộ; hộ thuộc diện bảo trợ xã hội hoặc hộ nghèo được hỗ trợ tối đa 5.000.000 đồng/hộ; hộ cận nghèo được hỗ trợ tối đa 3.000.000 đồng/hộ.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Để được xem xét giải quyết bồi thường, hỗ trợ tái định cư theo các mức nêu trên, người dân thuộc diện thu hồi đất thường trải qua các bước cơ bản sau:
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đề nghị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo danh mục và mẫu biểu do cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn.
- Nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tiếp nhận thông báo chính thức về việc thu hồi đất.
- Phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình kiểm tra, xác minh, thẩm định hồ sơ và điều kiện thực tế của thửa đất, nhân khẩu.
- Nhận quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.
- Thực hiện thủ tục nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theo đúng phương án đã được phê duyệt.
Mỗi bước trong quy trình nêu trên đều gắn với thời hạn và yêu cầu hồ sơ riêng theo quy định, vì vậy người dân nên chủ động liên hệ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn cụ thể, tránh phát sinh vướng mắc làm kéo dài thời gian giải quyết quyền lợi.
Một số lưu ý khi thực hiện quyền lợi tái định cư
Hộ gia đình, cá nhân thuộc diện thu hồi đất cần đặc biệt lưu ý đến thời hạn nộp hồ sơ cũng như tính đầy đủ, hợp lệ của các loại giấy tờ đi kèm, bao gồm: giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, giấy tờ tùy thân của các thành viên trong hộ, và tài liệu chứng minh thuộc đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi (người có công, hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội…) nếu có.
Việc chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ hoặc thực hiện sai trình tự, thủ tục có thể khiến việc giải quyết quyền lợi bị chậm trễ, thậm chí ảnh hưởng đến mức hỗ trợ được hưởng trên thực tế. Do đó, trước khi tiến hành các bước thủ tục, hộ gia đình nên chủ động rà soát kỹ diện tích đất ở thực tế bị thu hồi, số nhân khẩu trong hộ và địa bàn cư trú (phường hay xã) để xác định đúng mức hỗ trợ áp dụng theo Quyết định 190/2025/QĐ-UBND, đồng thời đối chiếu với các căn cứ tương ứng tại Luật Đất đai, Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 88/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 226/2025/NĐ-CP), nhằm bảo đảm quyền lợi được ghi nhận đầy đủ, đúng quy định pháp luật.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
