Căn cứ pháp lý áp dụng
Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh hiện được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản sau:
- Quyết định số 40/2024/QĐ-UBND của UBND tỉnh Quảng Ninh, ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh.
- Quyết định số 23/2026/QĐ-UBND, sửa đổi một số nội dung của Quy định ban hành kèm theo Quyết định 40/2024/QĐ-UBND nêu trên.
- Quyết định số 97/2025/QĐ-UBND, tiếp tục sửa đổi Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư kèm theo Quyết định 40/2024/QĐ-UBND.
Các quyết định này được UBND tỉnh ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Khi tra cứu, cần đối chiếu đồng thời cả ba quyết định nêu trên vì các nội dung sửa đổi sau có thể thay thế một phần quy định trong văn bản gốc năm 2024.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Đối tượng và phạm vi điều chỉnh
Quy định của tỉnh Quảng Ninh được áp dụng cho ba nhóm chủ thể chính.
Thứ nhất là các cơ quan, tổ chức thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai theo phân cấp, bao gồm cả công chức địa chính cấp xã và đơn vị được giao nhiệm vụ tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (thường gọi là Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng).
Thứ hai là người có đất bị thu hồi cùng chủ sở hữu tài sản gắn liền với diện tích đất đó — đây là nhóm chủ thể trực tiếp được hưởng các khoản bồi thường, hỗ trợ theo quy định.
Thứ ba là các cá nhân, tổ chức khác có quyền và nghĩa vụ liên quan phát sinh trong quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa phương.
Chính sách bố trí tái định cư
Theo Điều 14 của Quy định ban hành kèm theo Quyết định 40/2024/QĐ-UBND, tỉnh Quảng Ninh xác định các mức và hình thức bố trí tái định cư như sau.
Về diện tích tối thiểu của một suất tái định cư: nếu bố trí bằng đất ở, diện tích không thấp hơn 60 m²; nếu bố trí bằng nhà ở, diện tích không thấp hơn 30 m² sàn. Người có đất bị thu hồi cũng có thể lựa chọn nhận một khoản tiền có giá trị tương đương một suất tái định cư tối thiểu bằng đất ở hoặc bằng nhà ở nêu trên, thay vì nhận đất hoặc nhận nhà trên thực địa.
Về hỗ trợ chỗ ở trong thời gian chờ bố trí: đối với người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu nhà nước mà bị thu hồi đất, địa phương có chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà; mức hỗ trợ cụ thể được xác định căn cứ vào khu vực có đất thu hồi và số nhân khẩu thực tế của hộ gia đình bị ảnh hưởng.
Về khuyến khích bàn giao mặt bằng sớm: người có đất bị thu hồi mà bàn giao đúng hoặc trước thời hạn ghi trong thông báo thu hồi đất sẽ được xem xét một khoản tiền thưởng; mức thưởng không cố định mà được tính toán khác nhau tùy theo loại đất và hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm thu hồi.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Quảng Ninh nhìn chung được triển khai theo bốn bước cơ bản.
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và gửi thông báo thu hồi đất đến người sử dụng đất, người sở hữu tài sản gắn liền với đất nằm trong phạm vi dự án.
- Người có đất bị thu hồi thực hiện bàn giao mặt bằng cho Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng theo kế hoạch đã được phê duyệt.
- Ủy ban nhân dân cấp huyện tổ chức giao đất ở trên thực địa cho người có đất bị thu hồi thuộc diện được bố trí tái định cư, bảo đảm đúng vị trí và diện tích theo phương án đã duyệt.
- Cơ quan có thẩm quyền chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và hoàn tất các thủ tục tái định cư còn lại theo phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Tùy tính chất từng dự án, trình tự nêu trên có thể phát sinh thêm các bước trung gian như niêm yết công khai phương án bồi thường, tổ chức đối thoại hoặc giải quyết kiến nghị của người dân trước khi phương án chính thức được phê duyệt.
Một số lưu ý dành cho người có đất bị thu hồi
Trong quá trình triển khai trên thực tế, người có đất bị thu hồi có thể gặp một số vướng mắc như mức bồi thường được xác định chưa phản ánh đầy đủ giá trị tài sản, hoặc tiến độ chi trả bị kéo dài so với kế hoạch đã công bố. Do đó, việc theo dõi sát thời hạn thực hiện từng bước trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là cần thiết để kịp thời phản ánh, kiến nghị khi phát hiện dấu hiệu chậm trễ.
Bên cạnh đó, người sử dụng đất nên chủ động chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng, giấy tờ thừa kế hoặc hồ sơ hoàn công xây dựng. Hồ sơ đầy đủ, hợp lệ là căn cứ quan trọng để cơ quan có thẩm quyền xác định chính xác đối tượng cũng như mức bồi thường, hỗ trợ được hưởng, đồng thời hạn chế phát sinh tranh chấp hoặc kéo dài thời gian xử lý.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
