Căn cứ pháp lý áp dụng
Tại tỉnh Hưng Yên, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành. Văn bản này được xây dựng dựa trên nhiều quy định nền tảng của pháp luật đất đai hiện hành.
Về phía Luật Đất đai, các căn cứ được viện dẫn gồm: khoản 4 Điều 102; khoản 4 và khoản 6 Điều 103; khoản 2 Điều 104; khoản 2 Điều 108; khoản 4 và khoản 5 Điều 109; khoản 7 và khoản 10 Điều 111.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội — văn bản đưa ra một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai — cũng được dẫn chiếu tại khoản 4, điểm c khoản 9 và khoản 12 Điều 3.
Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ, quy định riêng về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đóng vai trò căn cứ chi tiết nhất, với hàng loạt điều khoản được áp dụng: khoản 3 Điều 4; khoản 7 Điều 12; khoản 9 Điều 13; điểm a và điểm d khoản 1 Điều 14; khoản 2 Điều 15; toàn bộ Điều 16; điểm b khoản 2 Điều 17; khoản 1 và khoản 2 Điều 18; khoản 2 Điều 19; khoản 6 Điều 20; khoản 1 và khoản 2 Điều 21; khoản 3 Điều 22; khoản 2 Điều 23; khoản 1 và khoản 2 Điều 24.
Ngoài các căn cứ nêu trên, quyết định của tỉnh còn cụ thể hóa cách bồi thường, hỗ trợ cho một số tình huống riêng biệt phát sinh khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, hoặc phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng trên địa bàn tỉnh.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Aldo Bidini · GFDL 1.2
Đối tượng và phạm vi điều chỉnh
Chính sách bồi thường nêu trên áp dụng cho ba nhóm chủ thể chính.
Nhóm thứ nhất là hệ thống cơ quan nhà nước tham gia thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bao gồm Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã, các sở, ngành chuyên môn trực thuộc tỉnh, các phòng, đơn vị chuyên môn thuộc cấp xã, cùng những tổ chức, đơn vị được giao nhiệm vụ thực hiện công tác này theo quy định pháp luật.
Nhóm thứ hai là người sử dụng đất bị thu hồi cùng chủ sở hữu tài sản gắn liền với diện tích đất đó — đây là nhóm đối tượng trực tiếp thụ hưởng chính sách.
Nhóm thứ ba gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có quyền, nghĩa vụ hoặc lợi ích liên quan trong quá trình triển khai.
Nguyên tắc thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Việc triển khai chính sách bồi thường tại Hưng Yên phải tuân thủ một số nguyên tắc cốt lõi.
Trước hết, toàn bộ cơ chế, chính sách được áp dụng phải bám sát quy định của Luật Đất đai, các nghị định hướng dẫn của Chính phủ, cùng những quy định cụ thể hóa của Ủy ban nhân dân tỉnh — không được tự đặt ra cơ chế trái với các văn bản cấp trên.
Thứ hai, hoạt động bồi thường, hỗ trợ phải bảo đảm đúng các nguyên tắc đã được ấn định tại Điều 91 Luật Đất đai; đồng thời, phương thức chi trả bằng tiền mặt được khuyến khích áp dụng cho người có đất bị thu hồi.
Thứ ba, quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chỉ được coi là hợp lệ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện và trình tự quy định tại các Điều 95, 96, 97, 98, 99, 100, 102, 103, 104, 107, 109, 110 và 111 của Luật Đất đai, cùng những quy định pháp luật liên quan khác có hiệu lực áp dụng.
Trình tự, thủ tục triển khai trên thực tế
Trên thực tế, việc thu hồi đất và giải quyết bồi thường tại tỉnh được tổ chức theo các bước cơ bản như sau.
Bước một, cơ quan có thẩm quyền gửi thông báo thu hồi đất đến người sử dụng đất và các bên liên quan.
Bước hai, các cơ quan chức năng tiến hành khảo sát, đánh giá và xác định cụ thể giá trị bồi thường đối với diện tích đất bị thu hồi cũng như tài sản gắn liền trên đất.
Bước ba, hồ sơ, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được hoàn thiện theo đúng trình tự pháp luật quy định, bảo đảm tính công khai, minh bạch.
Bước bốn, cơ quan có thẩm quyền tổ chức chi trả khoản bồi thường cho người có đất bị thu hồi theo phương án đã được phê duyệt.
Bước năm, đối với những trường hợp thuộc diện phải bố trí nơi ở mới, việc tái định cư được thực hiện theo đúng quy định hiện hành, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.
Một số điểm cần lưu ý
Người dân có đất thuộc diện thu hồi nên chủ động tìm hiểu các căn cứ pháp lý nêu trên để nắm được quyền lợi của mình, đồng thời theo dõi sát các văn bản hướng dẫn thi hành của tỉnh, bởi quy định trong lĩnh vực đất đai có thể được điều chỉnh, bổ sung theo thời gian. Khi phát sinh vướng mắc cụ thể trong quá trình thực hiện, người dân nên chủ động liên hệ cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn, giải quyết kịp thời, tránh ảnh hưởng đến tiến độ và quyền lợi hợp pháp của mình.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
