Căn cứ pháp lý và phạm vi điều chỉnh
Ngày 06 tháng 3 năm 2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 11/2026/QĐ-UBND, quy định cụ thể về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thành phố. Văn bản này được xây dựng trên cơ sở khoản 4 và khoản 10 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024 — những quy định khung của luật giao cho chính quyền địa phương chi tiết hóa các chính sách hỗ trợ sao cho phù hợp với thực tiễn từng địa bàn. Nội dung đáng chú ý nhất của Quyết định 11/2026/QĐ-UBND nằm ở Điều 15, đề cập việc hỗ trợ giao đất ở, bán, cho thuê hoặc cho thuê mua nhà ở dành cho các hộ gia đình có chung quyền sử dụng một thửa đất bị thu hồi; đồng thời văn bản cũng quy định lại mức thưởng khi bàn giao mặt bằng sớm và hệ thống các khoản hỗ trợ khác theo Luật Đất đai 2024.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: U.S. Air Force photo by 1st Lt. Ariana Wi · Public domain
Chính sách hỗ trợ giao đất ở, nhà ở cho hộ gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng
Theo Điều 15 Quyết định 11/2026/QĐ-UBND, hai nhóm trường hợp sau đây sẽ được xem xét hỗ trợ giao đất ở có thu tiền sử dụng đất, hoặc được bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở:
- Thửa đất bị thu hồi có nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống, mà những nhân khẩu này đủ điều kiện tách thành các hộ gia đình độc lập theo quy định pháp luật về cư trú;
- Thửa đất bị thu hồi thuộc quyền sử dụng chung của nhiều hộ gia đình, nhưng diện tích đất được bồi thường không đủ để phân chia, giao riêng cho từng hộ.
Việc bố trí chỗ ở cho phần hộ còn thiếu được thực hiện theo hai phương thức, tùy theo quỹ tái định cư của từng dự án:
- Dự án có quỹ căn hộ chung cư phục vụ tái định cư: mỗi hộ được xem xét bán, cho thuê hoặc cho thuê mua một căn hộ trong quỹ căn hộ của dự án đó.
- Dự án chỉ bố trí tái định cư bằng đất nền: mỗi hộ được giao một nền đất trong quỹ nền tái định cư, áp dụng mức giá tái định cư đã xác định tại phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp thẩm quyền phê duyệt.
Quy định này hướng đến việc giải quyết thực trạng nhiều thế hệ cùng đứng tên chung một thửa đất, khiến khi bị thu hồi, phần diện tích bồi thường tương ứng không đủ để tách hộ, gây khó khăn về chỗ ở sau khi tái định cư.
Mức thưởng khi bàn giao mặt bằng trước thời hạn
Điểm b khoản 4 Điều 87 Luật Đất đai 2024 cho phép chính quyền địa phương quy định mức thưởng nhằm khuyến khích người có đất bị thu hồi bàn giao mặt bằng sớm hơn tiến độ chung. Cụ thể hóa quy định này, Quyết định 11/2026/QĐ-UBND ấn định các mức thưởng như sau:
- Đối với tổ chức (không áp dụng với cơ quan Nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp): mức thưởng bằng đúng số tiền bồi thường, hỗ trợ về đất mà tổ chức được nhận, nhưng tối đa không vượt quá 100.000.000 đồng cho mỗi tổ chức.
- Đối với hộ gia đình, cá nhân: mức thưởng bằng số tiền bồi thường, hỗ trợ về đất, nhưng tối đa không vượt quá 50.000.000 đồng cho mỗi hộ.
- Trường hợp dự án chỉ thu hồi một phần diện tích của thửa đất (không thu hồi trọn thửa): mức thưởng chỉ bằng 50% so với mức tối đa áp dụng cho tổ chức và hộ gia đình nêu trên.
Khoản thưởng này được chi trả song song với tiền bồi thường, hỗ trợ chính thức, chứ không thay thế cho các khoản đó.
Các khoản hỗ trợ khác khi Nhà nước thu hồi đất
Song song với khoản thưởng bàn giao mặt bằng sớm và chính sách hỗ trợ giao đất ở nêu trên, người có đất bị thu hồi tại Thành phố Hồ Chí Minh còn được xem xét các khoản hỗ trợ theo quy định chung của Luật Đất đai 2024, bao gồm:
- Hỗ trợ ổn định đời sống;
- Hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh;
- Hỗ trợ di dời vật nuôi;
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm;
- Hỗ trợ tái định cư, thực hiện theo khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024;
- Hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời công trình, tài sản gắn liền với đất, thực hiện theo khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai 2024.
Ngoài danh mục hỗ trợ nêu trên, Ủy ban nhân dân cấp xã còn có thẩm quyền quyết định thêm các biện pháp, mức hỗ trợ khác cho từng dự án cụ thể, nhằm bảo đảm người có đất bị thu hồi và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất có chỗ ở, ổn định được đời sống và hoạt động sản xuất sau khi bị thu hồi đất.
Các bước người dân cần thực hiện để được xét hỗ trợ
Để được xem xét áp dụng các chính sách hỗ trợ nêu trên, người có đất bị thu hồi thường trải qua trình tự sau:
- Nhận thông báo thu hồi đất do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hành.
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ liên quan để đề nghị bồi thường, hỗ trợ theo quy định hiện hành.
- Nếu thuộc trường hợp nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất, tiến hành thủ tục đăng ký tách hộ theo pháp luật về cư trú để đủ điều kiện xét hỗ trợ giao đất ở riêng.
- Tham dự các buổi họp, hội nghị lấy ý kiến do cơ quan chức năng tổ chức nhằm góp ý, thảo luận về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
- Nhận quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ từ cơ quan có thẩm quyền.
- Thực hiện bàn giao mặt bằng đúng thời hạn cam kết, hoặc sớm hơn để được xét khoản thưởng theo quy định.
- Nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và thực hiện các quyền lợi liên quan đến tái định cư, bao gồm việc lựa chọn căn hộ hoặc nền đất tái định cư theo phương án đã được phê duyệt.
Nắm rõ trình tự nêu trên giúp người dân chủ động chuẩn bị hồ sơ, tránh bị chậm trễ hoặc bỏ lỡ các quyền lợi mà Quyết định 11/2026/QĐ-UBND và Luật Đất đai 2024 đã quy định.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
