Căn cứ pháp lý và bối cảnh ban hành
Ngày 12/8/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định số 58/2026/QĐ-UBND, sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 23/2026/QĐ-UBND — văn bản đang quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Việc sửa đổi lần này được thực hiện trên cơ sở Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, nhằm cụ thể hóa và làm rõ thêm một số nội dung mà quá trình áp dụng thực tế tại địa phương đã phát sinh vướng mắc.
Về bản chất, đây không phải là một chính sách hoàn toàn mới mà là bước rà soát, hoàn thiện khung pháp lý địa phương cho phù hợp với các quy định của Luật Đất đai năm 2024 và văn bản hướng dẫn thi hành là Nghị định số 88/2024/NĐ-CP. Ba nội dung được điều chỉnh tập trung vào: thứ tự ưu tiên xử lý hồ sơ bồi thường, cách xác định chi phí đầu tư còn lại trên đất khi thiếu chứng từ, và cách xử lý phần bồi thường liên quan đến mồ mả vô chủ trong phạm vi thu hồi đất.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Diane Selwyn · CC BY-SA 3.0
Những điểm sửa đổi, bổ sung đáng chú ý
Quyết định 58/2026/QĐ-UBND điều chỉnh ba nhóm nội dung chính trong Quyết định 23/2026/QĐ-UBND, cụ thể như sau.
Về thứ tự ưu tiên bồi thường (điểm d khoản 1 Điều 3). Quy định sửa đổi xác định rõ hơn trình tự giải quyết bồi thường cho người có đất bị thu hồi. Nhóm được xem xét, giải quyết trước tiên là người có công với cách mạng, các hộ gia đình thuộc diện chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số cùng hộ nghèo, hộ cận nghèo. Sau khi hoàn tất nhóm đối tượng ưu tiên này, việc giải quyết bồi thường cho các trường hợp còn lại sẽ được sắp xếp theo diện tích đất bị thu hồi. Cách quy định này giúp các đơn vị thực hiện bồi thường có căn cứ rõ ràng để sắp xếp thứ tự công việc khi khối lượng hồ sơ cần xử lý cùng lúc là lớn, đồng thời bảo đảm nhóm đối tượng yếu thế, chính sách được quan tâm giải quyết sớm.
Về bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi không có hồ sơ chứng minh (Điều 4). Trên thực tế, không ít trường hợp người sử dụng đất đã bỏ chi phí để cải tạo, tôn nền, làm hệ thống tưới tiêu hoặc các hạng mục khác gắn liền với đất, nhưng không còn lưu giữ hóa đơn, chứng từ. Quy định sửa đổi đưa ra hướng xử lý theo hai bước: người có đất bị thu hồi kê khai các khoản chi phí đã đầu tư; sau đó đơn vị thực hiện bồi thường kiểm tra, đối chiếu nội dung kê khai với hiện trạng thực tế tại khu đất để xác định mức chi phí hợp lý làm căn cứ tính bồi thường. Quy định này góp phần giải quyết tình trạng ách tắc hồ sơ do thiếu chứng từ, đồng thời vẫn bảo đảm việc bồi thường dựa trên cơ sở kiểm tra, xác minh thực tế chứ không chỉ dựa vào lời khai một phía.
Về bồi thường liên quan đến mồ mả vô chủ (khoản 3 Điều 7). Đối với các phần mộ không xác định được thân nhân trong phạm vi đất thu hồi, đơn vị thực hiện bồi thường được giao trực tiếp ký hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ mai táng để thực hiện việc di dời, cải táng. Chi phí được thanh toán theo mức thực tế phát sinh nhưng không được vượt quá mức bồi thường mà quy định pháp luật đã ấn định cho trường hợp này. Cách làm này giúp xử lý dứt điểm các trường hợp mộ vô chủ vốn thường gây chậm trễ tiến độ giải phóng mặt bằng do không có người đứng ra nhận thỏa thuận bồi thường.
Trình tự thực hiện trên thực tế
Để áp dụng các nội dung sửa đổi nêu trên, quá trình thực hiện được tổ chức theo bốn bước:
-
Kê khai chi phí đầu tư vào đất. Người có đất bị thu hồi lập bản kê khai các khoản chi phí đã đầu tư vào đất theo đúng mẫu do cơ quan có thẩm quyền quy định, ghi rõ thời điểm, hạng mục và giá trị đầu tư (nếu có).
-
Kiểm tra, đối chiếu thực tế. Đơn vị thực hiện bồi thường phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành liên quan tiến hành kiểm tra hiện trạng, đối chiếu nội dung đã kê khai với tình hình sử dụng đất trên thực địa.
-
Xác minh trong trường hợp thiếu chứng từ. Khi người có đất không cung cấp được hồ sơ, giấy tờ chứng minh chi phí đầu tư, đơn vị bồi thường có trách nhiệm tự xác minh, kiểm tra trong quá trình lập hồ sơ bồi thường, làm cơ sở xác định mức chi phí hợp lý được ghi nhận.
-
Trình phê duyệt phương án. Sau khi hoàn tất các bước kiểm tra, đối chiếu, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được trình lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thẩm định, phê duyệt trước khi tổ chức chi trả cho người có đất bị thu hồi.
Trình tự này áp dụng thống nhất trong phạm vi tỉnh Lâm Đồng, kể từ thời điểm Quyết định 58/2026/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành, đối với các hồ sơ thu hồi đất thuộc phạm vi điều chỉnh của Quyết định 23/2026/QĐ-UBND.
Một số lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ
Người có đất bị thu hồi nên chủ động chuẩn bị sớm các hồ sơ, chứng từ liên quan để tránh bị ảnh hưởng đến quyền lợi bồi thường. Rủi ro thường gặp nhất là không còn lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh chi phí đã đầu tư vào đất; trong trường hợp này, kết quả bồi thường sẽ phụ thuộc nhiều vào quá trình kiểm tra, xác minh thực tế của đơn vị bồi thường, nên việc kê khai trung thực, chi tiết ngay từ đầu là rất quan trọng.
Về thời hạn, việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ bồi thường vẫn được thực hiện theo các mốc thời gian do pháp luật đất đai hiện hành quy định; người dân nên theo dõi sát tiến độ xử lý hồ sơ của mình để kịp thời bổ sung giấy tờ khi được yêu cầu. Về tài liệu cần chuẩn bị, nên có sẵn: bản kê khai các khoản chi phí đã đầu tư vào đất, hồ sơ, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, cùng các tài liệu khác có liên quan đến nguồn gốc, quá trình sử dụng đất. Việc chuẩn bị đầy đủ, có hệ thống các tài liệu này không chỉ giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, đối chiếu mà còn hạn chế tối đa tranh chấp, khiếu nại phát sinh trong quá trình lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
