Căn cứ pháp lý và bối cảnh ban hành
Ngày 19/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký ban hành Quyết định số 1799/QĐ-BNNMT, phê duyệt Kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Bộ trong năm 2027. Theo nội dung kế hoạch, trong năm 2027 Bộ sẽ tổ chức soạn thảo và trình ban hành tổng cộng 58 văn bản quy phạm pháp luật thuộc nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau, trong đó đáng chú ý có 10 thông tư mới dành riêng cho lĩnh vực đất đai.
Việc xây dựng nhóm thông tư này không tách rời khỏi hệ thống pháp luật đất đai hiện hành mà được đặt trên nền tảng các quy định của Luật Đất đai cùng một loạt thông tư hướng dẫn đang có hiệu lực, gồm Thông tư 08/2024/TT-BTNMT, Thông tư 09/2024/TT-BTNMT, Thông tư 10/2024/TT-BTNMT, Thông tư 11/2024/TT-BTNMT và Thông tư 25/2024/TT-BTNMT. Nói cách khác, đây là bước rà soát, cập nhật và hoàn thiện thêm một lớp quy định kỹ thuật, quy trình cụ thể hoá cho các nội dung mà nhóm thông tư ban hành năm 2024 đã đặt nền móng.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Jakub Hałun · CC BY 4.0
Danh mục 10 thông tư mới dự kiến ban hành
Theo kế hoạch, 10 thông tư thuộc lĩnh vực đất đai sẽ lần lượt được hoàn thiện và trình ban hành, bao trùm cả nhóm quy định về dữ liệu, hồ sơ pháp lý lẫn nhóm quy định kỹ thuật - định mức.
Nhóm thông tư dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2027 gồm bốn văn bản: quy định về công tác thống kê, kiểm kê đất đai và việc lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất; quy định về nội dung, cấu trúc, kiểu thông tin của cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai cùng yêu cầu kỹ thuật đối với phần mềm ứng dụng thuộc Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai; quy định về hồ sơ địa chính và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; và quy định về kỹ thuật điều tra, đánh giá đất đai, kỹ thuật bảo vệ, cải tạo, phục hồi đất.
Nhóm thông tư dự kiến hoàn thành trong tháng 11/2027 gồm sáu văn bản còn lại: quy trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai; quy định kỹ thuật về đo đạc, lập bản đồ địa chính; quy định kỹ thuật về lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; định mức kinh tế - kỹ thuật phục vụ công tác thống kê, kiểm kê đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai; định mức kinh tế - kỹ thuật cho hoạt động điều tra, đánh giá đất đai cũng như bảo vệ, cải tạo, phục hồi đất; và định mức kinh tế - kỹ thuật phục vụ việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc gia.
Ý nghĩa của việc phân nhóm theo tiến độ
Cách sắp xếp thành hai đợt hoàn thành trong tháng 10 và tháng 11/2027 cho thấy trình tự ưu tiên rõ ràng. Nhóm được hoàn thiện trước tập trung vào các quy định nền tảng - dữ liệu, hồ sơ, kỹ thuật điều tra đánh giá - phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý đất đai ở cấp cơ sở, đặc biệt là những nội dung liên quan mật thiết đến quyền lợi của người sử dụng đất như hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Nhóm hoàn thiện sau chủ yếu là các thông tư mang tính kỹ thuật chuyên sâu hơn, gồm quy trình xây dựng cơ sở dữ liệu, đo đạc bản đồ địa chính, quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất, cùng các định mức kinh tế - kỹ thuật làm căn cứ triển khai những nội dung nêu trên. Sự phân định này giúp các đơn vị soạn thảo có đủ thời gian nghiên cứu, lấy ý kiến và hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Quy trình xây dựng, thẩm định và công bố
Việc ban hành từng thông tư trong danh mục nêu trên được thực hiện theo ba bước chính. Trước hết, đơn vị chủ trì soạn thảo triển khai xây dựng nội dung dự thảo cho từng thông tư, bám sát tiến độ đã được xác định trong kế hoạch đã phê duyệt. Tiếp theo, dự thảo hoàn chỉnh sẽ được trình lên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xem xét, cho ý kiến và phê duyệt trong khung thời gian đã ấn định cho từng văn bản. Sau khi được phê duyệt, thông tư sẽ được công bố chính thức và tổ chức triển khai thực hiện trên thực tế.
Quy trình ba bước này không khác biệt so với trình tự xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thông thường, song việc gắn với mốc thời gian cụ thể trong kế hoạch giúp các bên liên quan - từ cơ quan quản lý đất đai ở địa phương đến tổ chức, cá nhân sử dụng đất - có cơ sở để chủ động theo dõi tiến độ ban hành.
Tác động dự kiến và khuyến nghị cho tổ chức, cá nhân liên quan
Khi được ban hành, 10 thông tư mới nêu trên có thể thay thế hoặc bổ sung cho một số nội dung tại các thông tư hiện hành đang áp dụng, bao gồm cả nhóm Thông tư 08/2024/TT-BTNMT, 09/2024/TT-BTNMT, 10/2024/TT-BTNMT, 11/2024/TT-BTNMT và 25/2024/TT-BTNMT nêu ở phần căn cứ pháp lý. Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai ở địa phương, đơn vị đo đạc - bản đồ, tổ chức tư vấn quy hoạch, cũng như người dân, doanh nghiệp có giao dịch, thủ tục liên quan đến đất đai nên chủ động cập nhật thông tin về tiến độ ban hành để kịp thời điều chỉnh hồ sơ, quy trình nội bộ cho phù hợp.
Do các thông tư mới hiện mới dừng ở giai đoạn kế hoạch xây dựng, thời điểm có hiệu lực thi hành cụ thể cũng như nội dung chi tiết cuối cùng của từng văn bản sẽ chỉ được xác định chính thức sau khi dự thảo hoàn tất quá trình thẩm định và được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký ban hành. Trong thời gian chờ đợi, các quy định hiện hành tại Luật Đất đai và các thông tư hướng dẫn nêu trên vẫn tiếp tục là căn cứ áp dụng cho đến khi có văn bản mới thay thế.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
