Thay đổi quy định kiểm tra sau thông quan: Doanh nghiệp cần lưu ý gì
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Căn cứ pháp lý mới
Ngày 23 tháng 8 năm 2026, Quốc hội đã phê chuẩn Luật số 11/2026/QH16 là lần sửa đổi Luật Hải quan năm 2014. Bản sửa đổi này bổ sung và điều chỉnh một số quy định của Luật Hải quan gốc. Cơ chế kiểm tra sau khi hàng hóa được thông quan được qui định cụ thể tại Điều 77 của Luật Hải quan sửa đổi 2026. Quy định này chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2027.
Định nghĩa và phạm vi hoạt động kiểm tra
Theo khoản 24 Điều 1 của Luật Hải quan sửa đổi 2026, hoạt động kiểm tra sau khi hàng hóa được thông quan là quá trình xác minh do cơ quan hải quan thực hiện đối với các tờ khai, sổ ghi chép tài chính, chứng chỉ ghi nhận giá trị, và toàn bộ tài liệu pháp lý cũng như dữ liệu số liên quan tới hàng nhập khẩu hoặc xuất khẩu. Đối tượng kiểm tra cũng có thể mở rộng đến việc thực hiện kiểm tra trực tiếp trên hiện trường đối với chính hàng hóa nếu cần thiết, và điều này được thực hiện sau khi hàng hóa đã hoàn tất các thủ tục thông quan.
Mục đích chủ yếu của quá trình này là xác nhận độ chính xác, tính hợp pháp của những chứng chỉ và hồ sơ mà người nộp tờ khai hải quan đã cung cấp. Ngoài ra, hoạt động này nhằm tăng cường tuân thủ các quy định pháp luật về hải quan và các yêu cầu quản lý ngành hàng xuất nhập khẩu. Hoạt động kiểm tra được tiến hành bằng phương pháp phân tích nguy hiểm, đánh giá mức độ chấp hành pháp luật, và sử dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình.
Địa điểm và thời gian thực hiện
Hoạt động kiểm tra có thể diễn ra tại văn phòng làm việc của cơ quan hải quan hoặc tại tổng hành dinh của doanh nghiệp, bao gồm địa điểm chính, các chi nhánh kinh doanh, cửa hàng bán lẻ, nhà máy sản xuất, hoặc nơi tập kết, bảo quản hàng hóa.
Khung thời gian để cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra kéo dài tối đa 05 năm, được tính từ ngày hồ sơ tờ khai hải quan được ghi nhận chính thức cho đến ngày cơ quan hải quan phát hành quyết định mở cuộc kiểm tra. Phạm vi thời gian này cho phép cơ quan hải quan đủ thời gian để xác minh các giao dịch thương mại và tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Các bước thực hiện quy trình kiểm tra
Chuẩn bị và sắp xếp tài liệu: Doanh nghiệp cần sắp xếp đầy đủ và hệ thống hóa tất cả các hồ sơ tờ khai hải quan, sổ sách kế toán, biên bản xác nhận giá trị, và các giấy tờ minh chứng khác liên quan tới các chuyến hàng.
Tiến hành đánh giá: Cơ quan hải quan sẽ bắt đầu quá trình xác minh thông tin trên các tài liệu. Đánh giá này có thể diễn ra tại trụ sở chính của cơ quan hải quan hoặc tại địa điểm của doanh nghiệp, tuỳ theo nhu cầu thực tế.
Phối hợp và cung cấp chứng liệu: Trong suốt quá trình kiểm tra, doanh nghiệp có trách nhiệm hợp tác với cơ quan hải quan bằng cách cung cấp những tài liệu bổ sung, giải thích chi tiết, và hỗ trợ các yêu cầu thông tin khác mà cơ quan hải quan đề ra.
Công bố kết luận và thông báo: Sau khi hoàn tất quá trình xác minh, cơ quan hải quan sẽ soạn thảo quyết định kiểm tra chính thức và truyền đạt các phát hiện, kết luận cho doanh nghiệp.
Lưu ý để đảm bảo tuân thủ hiệu quả
Doanh nghiệp cần nhận thức rõ rằng việc không tuân thủ đúng các yêu cầu của quy định kiểm tra sau thông quan có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý đáng kể. Đặc biệt, cần ghi nhớ rằng thời hạn áp dụng quy định kiểm tra này là 05 năm tính từ lúc hồ sơ tờ khai hải quan được tiếp nhận.
Để chuẩn bị tốt nhất cho cuộc kiểm tra tiềm năng, doanh nghiệp nên sắp xếp, lưu trữ an toàn, và duy trì sẵn sàng tất cả chứng chỉ, biên bản, tài liệu, và dữ liệu có liên quan. Việc chuẩn bị chu đáo này sẽ giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, giảm thiểu gián đoạn kinh doanh, và chứng tỏ cam kết tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
