Thông báo giả danh cán bộ, công chức thuế để lừa doanh nghiệp

Cơ sở pháp lý

Các hành vi giả danh cán bộ, công chức thuế để chiếm đoạt tài sản được quy định trong những khung pháp lý chính sau:

1. Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (ngày 27 tháng 11 năm 2015), với các sửa đổi, bổ sung theo Luật số 12/2017/QH14 (ngày 20 tháng 6 năm 2017): Điều 174 quy định về tội danh lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với mức hình phạt tối cao là chung thân; Điều 339 liên quan đến việc chiếm dụng trái phép chức vụ, cấp bậc.

2. Nghị định số 144/2021/NĐ-CP (ngày 31 tháng 12 năm 2021): Quy định chi tiết về xử phạt các vi phạm hành chính trong lĩnh vực giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ an toàn xã hội; phòng chống các tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; tìm kiếm và cứu hộ. Đặc biệt, quy định về xử phạt khi có người giả danh làm cán bộ, công chức, gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng.

3. Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (ngày 13 tháng 6 năm 2019): Hướng dẫn quyền lợi cũng như trách vụ của những người phải nộp thuế, quy trình khai thuế, cách thức nộp thuế thông qua những kênh hợp pháp của cơ quan thuế.

4. Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14 (ngày 12 tháng 6 năm 2018): Quy định về bảo vệ, an toàn thông tin và các biện pháp phòng ngừa hành vi lợi dụng môi trường số để lừa đảo, chiếm đoạt tài chính.

5. Nghị định số 126/2020/NĐ-CP (ngày 19 tháng 10 năm 2020): Quy định thực hiện chi tiết một số điều trong Luật Quản lý thuế, hướng dẫn các bước khai thuế, nộp thuế qua phương tiện điện tử an toàn và tuân thủ quy định.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: United States Internal Revenue Service · Public domain

Những hành vi và thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Hiện nay, các đối tượng lợi dụng hình thức gọi điện thoại, gửi tin nhắn trên các nền tảng như Zalo, SMS, hoặc email với danh mạo là cán bộ, công chức cơ quan thuế, để lừa doanh nghiệp. Những kỹ thuật lừa dạo thường gặp bao gồm:

• Yêu cầu doanh nghiệp chuyển tiền, thanh toán để giải quyết hồ sơ, thực hiện thủ tục hoàn lại tiền thuế hoặc khai báo thuế.
• Đòi hỏi cung cấp mã xác thực OTP, tài khoản, mật khẩu để truy cập vào nền tảng khai báo thuế điện tử.
• Yêu cầu tải và cài đặt phần mềm, ứng dụng giả mạo chứa phần mềm độc hại, nhằm kiểm soát thiết bị của nạn nhân.
• Đe dọa sẽ khóa mã số định danh thuế, phạt hành chính hoặc xử lý hành chính nếu doanh nghiệp không tuân thủ.
• Mời bán hoặc bắt buộc mua sách, tài liệu, hướng dẫn thuế với giá cao.

Những nguyên tắc cảnh báo và xác minh

Nguyên tắc vàng: Cơ quan thuế tại các cấp không bao giờ gọi điện thoại, gửi fax hay yêu cầu nộp tiền thông qua tài khoản ngân hàng cá nhân. Tất cả khoản thuế phải được nộp vào tài khoản kho bạc nhà nước theo quy định của Luật Quản lý thuế. Mọi tài liệu, văn bản hướng dẫn được cộng khai miễn phí trên website chính thức hoặc tại trụ sở các cơ quan thuế. Các khóa tập huấn, hội thảo do cơ quan thuế tổ chức đều hoàn toàn miễn phí, và thông báo mời sẽ được gửi chính thức đến doanh nghiệp.

Để xác minh thông tin, doanh nghiệp nên liên lạc trực tiếp với cơ quan thuế quản lý địa bàn qua: tổng đài tư vấn chính thức, Cổng thông tin điện tử tại gdt.gov.vn, nền tảng dịch vụ thuế điện tử, hoặc email công vụ với tên miền @gdt.gov.vn. Doanh nghiệp có trách nhiệm kiểm tra kỹ lưỡng, xác minh độ tin cậy của thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch tài chính hoặc chia sẻ dữ liệu nào.

Các bước xử lý khi phát hiện hành vi lừa đảo

Bước 1: Khi tiếp nhận cuộc gọi, tin nhắn hoặc email bất ngờ từ người tự xưng là cán bộ, công chức thuế, cần bình tĩnh, không nên vội tin tưởng hay tuân theo các yêu cầu.

Bước 2: Ghi chép chi tiết đầy đủ thông tin liên lạc: tên người gọi, chức danh tuyên bố, số điện thoại, nội dung yêu cầu cụ thể, ngày giờ và cách thức liên hệ.

Bước 3: Chủ động liên hệ với cơ quan thuế có thẩm quyền quản lý doanh nghiệp đó (qua số điện thoại công khai, tổng đài hỗ trợ, hoặc website chính thức) để xác minh tính chân thực của yêu cầu và thông tin người gọi.

Bước 4: Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng. Không chuyển tiền hoặc thanh toán gấp. Không tải và cài đặt phần mềm hoặc ứng dụng lạ khi có người xa lạ yêu cầu.

Bước 5: Nếu xác định rằng mình đã bị lừa hoặc có dấu hiệu bị lừa, cần báo cáo ngay tức thì cho cơ quan công an nơi gần nhất, đồng thời thông báo cho cơ quan thuế và ngân hàng để có biện pháp kịp thời ngăn chặn, hạn chế mất mát.

Bước 6: Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật, tiếp nhận các thông báo cảnh báo chính thức từ cơ quan thuế, nâng cao ý thức phòng ngừa, đồng thời tuyên truyền, giáo dục trong nội bộ công ty về các thủ đoạn lừa đảo này.

Hậu quả pháp lý

Các cá nhân hoặc tổ chức thực hiện hành vi giả danh cán bộ, công chức thuế hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan thuế để chiếm đoạt tài sản có thể phải chịu những hình phạt nghiêm trọng: xử lý hình sự về tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự; xử lý hình sự về tội chiếm dụng chức vụ, cấp bậc theo Điều 339 Bộ luật Hình sự; hoặc xử phạt hành chính theo Nghị định số 144/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, nếu hành vi có liên quan đến lợi dụng không gian mạng, sẽ áp dụng thêm các quy định trong Luật An ninh mạng.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.