Thông tin liên quan đến chương trình Doanh nghiệp hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản

Cơ sở pháp lý

1. Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15 ngày 28/11/2023, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025: Điều 48 quy định chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản nhận tiền thanh toán theo hợp đồng kinh doanh bất động sản từ khách hàng thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; Điều 25 quy định hạn mức thanh toán khi mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai.

2. Luật Kinh doanh bất động sản số 66/2014/QH13 (Điều 56 về thanh toán trong mua bán, thuê mua bất động sản), văn bản đã hết hiệu lực, được thay thế bởi Luật Kinh doanh bất động sản 2023, dùng để đối chiếu quy định trước đây.

3. Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12 ngày 16/06/2010: Điều 17 quy định tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và được dùng để thanh toán, giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.

4. Nghị định số 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11/2012 của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 80/2016/NĐ-CP): quy định hoạt động thanh toán trong nền kinh tế, trong đó các giao dịch thanh toán được thực hiện bằng đồng Việt Nam và qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hợp pháp; vàng không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp.

5. Nghị định số 88/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 143/2021/NĐ-CP): Điều 24 quy định hành vi sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán bị phạt cảnh cáo; trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với tổ chức.

6. Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 ngày 15/11/2022, có hiệu lực từ ngày 01/03/2023: quy định về nhận biết khách hàng, xác minh thông tin, báo cáo giao dịch lớn, báo cáo giao dịch đáng ngờ trong hoạt động mua bán bất động sản và các giao dịch có giá trị lớn.

Nội dung chi tiết

Theo quy định pháp luật hiện hành, trên lãnh thổ Việt Nam chỉ có tiền đồng Việt Nam do Ngân hàng Nhà nước phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp. Vàng, dù là vàng miếng, vàng trang sức hay vàng quy đổi theo giá thị trường, chỉ được xem là hàng hóa đặc biệt do Nhà nước quản lý chặt chẽ; vàng không phải là phương tiện thanh toán và không được sử dụng để thanh toán, giao dịch dưới bất kỳ hình thức nào. Việc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán là hành vi vi phạm quy định về tiền tệ và kinh doanh vàng.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Ministry of Defence · GODL-India

Đối với giao dịch bất động sản, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản phải nhận tiền thanh toán từ khách hàng thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Đối với nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, việc thanh toán được thực hiện nhiều lần theo tiến độ, lần đầu không quá 30% giá trị hợp đồng bao gồm cả tiền đặt cọc, tổng số tiền thanh toán trước khi bàn giao không quá 70% giá trị hợp đồng, và khi khách hàng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng.

Trường hợp doanh nghiệp quảng bá chương trình hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản, doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ với các quy định nêu trên. Người dân được phép mua, bán vàng như một loại hàng hóa theo quy định của pháp luật về kinh doanh vàng, nhưng việc dùng vàng trực tiếp để thanh toán tiền mua bán bất động sản là trái quy định về phương tiện thanh toán và quy định về thanh toán trong kinh doanh bất động sản. Mọi hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam phải được niêm yết giá và thanh toán bằng đồng Việt Nam, kể cả khi doanh nghiệp có chương trình ưu đãi, chiết khấu hay hỗ trợ khách hàng, vì chương trình đó vẫn thuộc phạm vi giao dịch bất động sản phải tuân thủ pháp luật.

Giao dịch bất động sản thực hiện bằng vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Hợp đồng thanh toán bằng vàng có thể bị coi là vi phạm điều cấm của pháp luật và có nguy cơ bị tuyên vô hiệu; chứng từ thanh toán bằng vàng khó xác định giá trị và khó được cơ quan nhà nước công nhận khi cần chứng minh nguồn tiền, chứng minh việc đã thanh toán cho mục đích thuế, đăng ký biến động đất đai hoặc giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, giao dịch giá trị lớn bằng vàng còn có thể liên quan đến nghĩa vụ báo cáo theo quy định phòng, chống rửa tiền, và cả khách hàng lẫn doanh nghiệp đều có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Nghị định 88/2019/NĐ-CP.

Khuyến cáo khách hàng và doanh nghiệp: chỉ thanh toán tiền mua bán bất động sản bằng đồng Việt Nam qua tài khoản ngân hàng theo đúng quy định của hợp đồng và pháp luật; không tham gia các chương trình quảng cáo sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán bất động sản; trước khi tham gia bất kỳ chương trình khuyến mại, hỗ trợ thanh toán nào, cần yêu cầu doanh nghiệp cung cấp văn bản pháp lý và kiểm tra tính hợp pháp của chương trình để bảo vệ quyền lợi của mình.

Quy trình thực hiện

1. Kiểm tra tính hợp pháp của chương trình: đối chiếu nội dung chương trình hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản với quy định về phương tiện thanh toán hợp pháp và quy định về thanh toán trong kinh doanh bất động sản.
2. Tra cứu, đối chiếu các văn bản pháp luật liên quan như Luật Kinh doanh bất động sản 2023, Luật Ngân hàng Nhà nước 2010, Nghị định 101/2012/NĐ-CP, Nghị định 88/2019/NĐ-CP và Luật Phòng, chống rửa tiền 2022.
3. Yêu cầu doanh nghiệp cung cấp hợp đồng mua bán minh bạch, trong đó ghi rõ giá bán bằng đồng Việt Nam, tiến độ và phương thức thanh toán qua tài khoản ngân hàng, không bao gồm điều khoản nhận vàng làm phương tiện thanh toán.
4. Thực hiện thanh toán bằng đồng Việt Nam qua tài khoản ngân hàng theo đúng lộ trình quy định, đặc biệt là các hạn mức thanh toán đối với nhà ở hình thành trong tương lai.
5. Lưu giữ đầy đủ chứng từ thanh toán gồm sao kê chuyển khoản, phiếu thu, hóa đơn, chứng từ xác nhận giao dịch và biên bản bàn giao để bảo đảm tính hợp pháp và phục vụ việc đăng ký, chứng minh quyền sở hữu về sau.
6. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc chương trình quảng cáo trái quy định, phản ánh đến cơ quan chức năng có thẩm quyền như Ngân hàng Nhà nước, cơ quan thanh tra xây dựng, cơ quan thuế hoặc cơ quan công an nơi xảy ra giao dịch để được xử lý kịp thời.

Lưu ý quan trọng

Vàng không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp; việc sử dụng vàng để thanh toán trong giao dịch bất động sản là vi phạm quy định về tiền tệ và ngân hàng, không được pháp luật công nhận như thanh toán hợp lệ.

Mua bán bất động sản của chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản phải thanh toán bằng tiền thông qua tài khoản ngân hàng theo quy định của Luật Kinh doanh bất động sản 2023; thanh toán bằng vàng không đáp ứng yêu cầu này.

Khách hàng cần đặc biệt cẩn trọng với các chương trình quảng cáo, khuyến mại sử dụng vàng để giao dịch bất động sản, vì đây có thể là hình thức tiếp thị trái quy định và tiềm ẩn rủi ro mất tiền, mất tài sản.

Giao dịch tuân thủ đúng quy định pháp luật sẽ bảo đảm quyền lợi của khách hàng, giúp việc sang tên, đăng ký quyền sở hữu, vay vốn và giải quyết tranh chấp diễn ra thuận lợi, minh bạch.

Hành vi sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền lên đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân và 40.000.000 đồng đối với tổ chức khi tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần; trường hợp có dấu hiệu lừa đảo hoặc rửa tiền còn có thể bị xử lý hình sự.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.