Căn cứ pháp lý
Ngày 15/7/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký ban hành Thông tư 31/2026/TT-BNNMT, đặt ra phương pháp định giá rừng, làm cơ sở xây dựng khung giá rừng và cách tính mức chi trả cho dịch vụ hấp thụ, lưu giữ các-bon của rừng. Trong văn bản này, Điều 23 là quy định trực tiếp hướng dẫn cách xác định đơn giá bồi thường rừng đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất có rừng.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas · CC BY-SA 3.0
Nguyên tắc phân chia trạng thái rừng làm căn cứ tính bồi thường
Trước khi tính được đơn giá bồi thường, cơ quan chức năng phải phân loại khu rừng bị thu hồi thành các trạng thái khác nhau, dựa trên một số tiêu chí: nguồn gốc hình thành (rừng tự nhiên hay rừng trồng), điều kiện lập địa nơi rừng sinh trưởng, thành phần loài cây và trữ lượng lâm sản hiện có. Thông tư 31/2026/TT-BNNMT không ấn định một khung phân loại cứng áp dụng chung cho cả nước, mà trao quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tự quyết định mức độ chi tiết khi phân chia trạng thái rừng, miễn sao phù hợp với đặc điểm rừng thực tế tại từng địa phương. Cách làm này giúp việc định giá bám sát hiện trạng rừng của mỗi vùng, thay vì áp một công thức chung không phản ánh đúng sự khác biệt giữa các khu vực.
Sau khi có khung phân loại, bước kế tiếp là tổ chức điều tra, thu thập số liệu thực địa về từng trạng thái và loại rừng đã xác định. Dữ liệu thu được dùng để chọn ra những khu rừng đại diện cho mỗi trạng thái — đây chính là cơ sở để tính giá trị bình quân sử dụng trong bồi thường.
Cách xác định đơn giá bồi thường cho từng loại và trạng thái rừng
Theo Điều 23 Thông tư 31/2026/TT-BNNMT, đơn giá bồi thường tính cho một héc-ta của từng loại rừng cụ thể được xác định theo hai hướng, tùy vào nguồn gốc hình thành của rừng:
- Đối với rừng tự nhiên: đơn giá bồi thường được lấy theo giá trị quyền sử dụng rừng.
- Đối với rừng trồng: đơn giá bồi thường được lấy theo thu nhập dự kiến mà rừng trồng đó có khả năng mang lại.
Sau khi có đơn giá của từng loại rừng đại diện, đơn giá bồi thường áp dụng cho cả một trạng thái rừng được xác định bằng cách lấy giá trị bình quân của các loại rừng đại diện thuộc trạng thái đó. Nói cách khác, việc bồi thường không tính riêng lẻ theo từng lô nhỏ hay từng cây, mà xây dựng trên một mức giá đại diện, phản ánh chung cho cả một trạng thái rừng đã được phân loại từ trước.
Với những trường hợp phải tiến hành bồi thường trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố đơn giá bồi thường chính thức, Thông tư giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyền quyết định mức giá bồi thường cụ thể cho từng khu rừng, nhưng vẫn phải tuân theo đúng phương pháp định giá mà Thông tư 31/2026/TT-BNNMT đã quy định. Quy định này nhằm tránh ách tắc trong công tác thu hồi đất, bồi thường khi chưa kịp ban hành đơn giá chính thức, đồng thời vẫn bảo đảm tính thống nhất về phương pháp tính toán trên thực tế.
Trình tự các bước xác định đơn giá bồi thường rừng
Quá trình xác định đơn giá bồi thường rừng khi Nhà nước thu hồi đất, theo hướng dẫn tại Thông tư 31/2026/TT-BNNMT, có thể tóm gọn thành bốn bước nối tiếp nhau:
- Phân chia khu rừng bị thu hồi thành các trạng thái rừng, căn cứ vào nguồn gốc hình thành, điều kiện lập địa, loài cây và trữ lượng, với mức độ chi tiết do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.
- Tổ chức điều tra, thu thập thông tin và số liệu thực địa cho từng trạng thái, từng loại rừng đã phân chia.
- Tính đơn giá bồi thường cho từng loại rừng đại diện — dựa trên giá trị quyền sử dụng đối với rừng tự nhiên, hoặc thu nhập dự kiến đối với rừng trồng — rồi từ đó suy ra đơn giá bình quân áp dụng cho cả trạng thái rừng.
- Trường hợp phải bồi thường trước khi có đơn giá chính thức, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ra quyết định về mức giá bồi thường cụ thể cho từng khu rừng, theo đúng phương pháp định giá đã nêu tại Thông tư.
Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng
Việc xác định sai trạng thái rừng, chọn nhầm loại rừng đại diện, hoặc tính toán thiếu chính xác giá trị quyền sử dụng hay thu nhập dự kiến, đều có thể khiến mức bồi thường không phản ánh đúng giá trị thực tế của rừng bị thu hồi, gây thiệt hại cho người có rừng. Vì vậy, các bước điều tra, thu thập dữ liệu và tính toán đơn giá cần được thực hiện cẩn trọng, đúng trình tự và đúng thời hạn theo quy định.
Về mặt hồ sơ, các bên liên quan nên chuẩn bị đầy đủ: hồ sơ điều tra hiện trạng rừng, dữ liệu về giá trị hoặc thu nhập của rừng theo từng loại, cùng các thông tin mô tả trạng thái rừng bị thu hồi. Đây là căn cứ quan trọng để đối chiếu, kiểm tra khi phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại liên quan đến mức bồi thường được áp dụng.
Do đơn giá bồi thường phụ thuộc nhiều vào cách phân loại trạng thái rừng và dữ liệu điều tra thực địa — những yếu tố do từng địa phương quyết định trong phạm vi cho phép của Thông tư 31/2026/TT-BNNMT — mức bồi thường thực tế giữa các tỉnh, thành có thể không giống nhau dù cùng áp dụng chung một phương pháp định giá do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
