Căn cứ ban hành và phạm vi áp dụng
Ngày 25/5/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC nhằm hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng riêng cho nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ. Văn bản này tập trung quy định hệ thống biểu mẫu sổ sách phục vụ việc ghi nhận doanh thu, trong đó đáng chú ý nhất là Mẫu số S1-DNSN – sổ theo dõi doanh thu bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ – dành cho các doanh nghiệp siêu nhỏ đang thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo phương pháp tính tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu. Đây là nhóm doanh nghiệp không áp dụng phương pháp khấu trừ thuế thông thường mà kê khai, nộp thuế dựa trực tiếp trên tổng doanh thu phát sinh.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: The White House from Washington, DC · Public domain
Mẫu sổ S1-DNSN: mục đích và thời điểm bắt đầu áp dụng
Chức năng chính của Mẫu số S1-DNSN là phản ánh đầy đủ doanh thu từ hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phát sinh trong từng kỳ kế toán. Điểm đáng lưu ý là sổ này không ghi nhận doanh thu một cách gộp chung, mà yêu cầu phân tách theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ hoặc ngành nghề kinh doanh có chung một mức tỷ lệ % tính thuế GTGT hoặc thuế TNDN. Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ kinh doanh đa ngành, đa lĩnh vực với nhiều mức tỷ lệ thuế khác nhau, Thông tư cho phép mở nhiều sổ song song, mỗi sổ tương ứng với một nhóm doanh thu chịu cùng mức thuế suất. Về hiệu lực áp dụng, mẫu sổ này chính thức được sử dụng kể từ năm tài chính khởi đầu từ ngày 01/7/2026 trở đi; các doanh nghiệp có năm tài chính bắt đầu trước mốc thời gian này chưa thuộc diện bắt buộc áp dụng ngay.
Nguyên tắc và cách thức ghi chép trên sổ
Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn khá cụ thể cách điền các cột trên Mẫu số S1-DNSN. Hai cột đầu tiên (cột A và cột B) dùng để thể hiện số hiệu cùng ngày, tháng phát hành của hóa đơn hoặc chứng từ làm căn cứ ghi sổ. Cột C dành để diễn giải nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh doanh thu; doanh nghiệp có quyền lựa chọn ghi chi tiết theo từng hóa đơn riêng lẻ, hoặc ghi theo số liệu tổng hợp kèm theo bảng kê chi tiết đính kèm để thuận tiện cho việc theo dõi khi số lượng giao dịch lớn. Cột số 1 thể hiện giá trị tiền bán hàng hóa, dịch vụ theo từng nhóm doanh thu tương ứng, làm cơ sở xác định số thuế GTGT và thuế TNDN phải nộp của nhóm đó; dòng tổng cộng ở cuối sổ phản ánh toàn bộ số thuế phải nộp trong kỳ kế toán.
Các bước triển khai đối với doanh nghiệp siêu nhỏ
Việc áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC gắn với một trình tự thực hiện tương đối rõ ràng:
- Trước hết, doanh nghiệp siêu nhỏ cần xác định phương pháp mình đang nộp thuế GTGT và thuế TNDN để lựa chọn cách ghi sổ kế toán phù hợp, theo hướng dẫn tại các Điều 5, 6, 7 và 8 của Thông tư.
- Sau khi hoàn tất việc ghi chép trong kỳ, doanh nghiệp lập báo cáo tài chính theo nội dung hướng dẫn tại Điều 10 của Thông tư này.
- Trường hợp doanh nghiệp thay đổi phương pháp kê khai, nộp thuế trong quá trình hoạt động, cần chuyển sang áp dụng hệ thống sổ kế toán tương ứng với phương pháp mới được lựa chọn.
- Nếu trong năm tài chính doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện là đối tượng áp dụng của Thông tư (ví dụ do quy mô vượt ngưỡng siêu nhỏ), doanh nghiệp vẫn tiếp tục thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư cho đến hết năm tài chính đang thực hiện, rồi mới chuyển sang chế độ kế toán phù hợp kể từ năm tài chính liền sau.
- Doanh nghiệp siêu nhỏ cũng được quyền lựa chọn áp dụng chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thay vì chế độ dành riêng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, tuy nhiên phải duy trì tính nhất quán trong suốt một năm tài chính, không được thay đổi qua lại giữa hai chế độ trong cùng kỳ.
- Quy định về tính nhất quán nêu trên cũng được áp dụng tương tự đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh khi lựa chọn chế độ kế toán.
- Doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh, bổ sung nội dung biểu mẫu chứng từ và sổ sách kế toán cho phù hợp với đặc thù hoạt động, miễn là không trái với các nguyên tắc đã được quy định trong Luật Kế toán.
- Với doanh nghiệp có sử dụng hóa đơn điện tử, cần thường xuyên theo dõi, đối chiếu số liệu trên sổ với số thuế phải nộp theo thông báo từ cơ quan thuế để kịp thời phát hiện chênh lệch nếu có.
Một số điểm cần lưu ý để tránh rủi ro
Một nguyên tắc quan trọng doanh nghiệp siêu nhỏ cần ghi nhớ là việc thay đổi chế độ kế toán đang áp dụng chỉ được thực hiện vào thời điểm bắt đầu kỳ kế toán của năm tài chính kế tiếp, không thể thực hiện giữa chừng trong năm. Bên cạnh đó, để bảo đảm việc ghi sổ, lập báo cáo tài chính diễn ra chính xác, đầy đủ và đúng thời hạn, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị, lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và các tài liệu liên quan làm căn cứ ghi sổ. Việc thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư 58/2026/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro về thuế mà còn tránh được các vướng mắc pháp lý phát sinh trong quá trình quyết toán sổ sách. Chế độ kế toán theo Mẫu số S1-DNSN nói riêng và Thông tư 58/2026/TT-BTC nói chung chính thức có hiệu lực áp dụng kể từ ngày 01/7/2026, do đó doanh nghiệp siêu nhỏ nên chủ động rà soát, cập nhật hệ thống sổ sách nội bộ trước mốc thời gian này để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
