Căn cứ pháp lý áp dụng
Khoản 15 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định rõ một nhóm đối tượng được giảm miễn bộ phận thu nhập của mình khỏi đối tượng chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Cụ thể, cá nhân làm công việc liên quan đến khai thác, đánh bắt thủy hải sản ngoài khơi, khi tiếp nhận doanh thu từ hoạt động cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ trực tiếp hỗ trợ cho các hoạt động này, sẽ được hưởng ưu đãi miễn thuế theo luật định. Việc hướng dẫn chi tiết về cách áp dụng quy định trên được thể hiện thêm tại Điều 33 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Office of Congressman Duncan D. Hunter · Public domain
Đối tượng hưởng chế độ miễn thuế
Chế độ miễn thuế TNCN được áp dụng cho ba loại đối tượng chính. Thứ nhất, cá nhân đóng vai trò là chủ sở hữu tàu cá (hoặc tàu thuyền được sử dụng để khai thác thủy sản). Thứ hai, cá nhân nắm giữ quyền sử dụng tàu cá theo pháp luật (không nhất thiết phải sở hữu, nhưng có quyền khai thác). Thứ ba, cá nhân làm việc trực tiếp trên tàu, tiếp xúc với hoạt động khai thác thủy sản. Tất cả ba loại đối tượng này đều có thể được miễn thuế khi thu nhập của họ phát sinh từ cung cấp hàng hóa (như xăng, dầu, thiết bị, lương thực, thuốc) hoặc dịch vụ (như dịch vụ sửa chữa, bảo trì tàu, dịch vụ lặn, dịch vụ quản lý) nhằm phục vụ trực tiếp hoạt động khai thác, đánh bắt thủy sản ngoài khơi.
Điều kiện ghi nhận và quy định chi tiết
Để được công nhận hưởng chế độ miễn thuế TNCN, cá nhân phải đáp ứng một số điều kiện nhất định. Trước hết, cá nhân phải có bằng chứng pháp lý chứng minh tư cách của mình: sở hữu hoặc có quyền sử dụng tàu cá được thể hiện qua Giấy đăng ký tàu cá, Giấy phép khai thác thủy sản, hoặc các giấy tờ pháp lý tương đương. Thứ hai, thu nhập mà cá nhân tiếp nhận phải có liên hệ trực tiếp với hoạt động khai thác thủy sản ngoài khơi—không phải hoạt động kinh doanh tạp chí hoặc lĩnh vực khác không liên quan.
Nghị định 41/2026 quy định thêm về trường hợp miễn phí sử dụng khu vực biển dành cho nuôi trồng thủy sản, điều này liên quan đến một số loại hình kinh doanh thủy sản khác. Theo quy định tại Điều 23 Nghị định 41/2026, cá nhân Việt Nam thường trú tại địa phương có thể được xem xét miễn phí sử dụng khu vực biển nếu họ sử dụng tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 12 mét và chuyển đổi từ hoạt động khai thác sang hoạt động nuôi trồng. Ngoài ra, cá nhân phải chứng minh rằng họ trực tiếp tham gia vào hoạt động nuôi trồng thủy sản trong thời gian tối thiểu 24 tháng liên tục và thu nhập từ lĩnh vực này chiếm tỷ lệ trên 50% tổng thu nhập chịu thuế TNCN của năm đó.
Thủ tục xin công nhận và các yêu cầu hành chính
Cá nhân có nhu cầu được hưởng chế độ miễn thuế TNCN cần tiến hành theo quy trình hành chính như sau. Bước đầu tiên là xác định chính xác mình thuộc loại đối tượng được hưởng ưu đãi theo khoản 15 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân. Bước thứ hai, cá nhân cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, bao gồm: Giấy đăng ký tàu cá được cấp bởi cơ quan quản lý hàng hải; Giấy phép khai thác thủy sản được cấp bởi cơ quan chuyên ngành; các chứng từ, hóa đơn, biên bản tiếp nhận hàng hóa hoặc dịch vụ để chứng minh dòng tiền liên quan đến hoạt động cung cấp. Bước thứ ba, cá nhân gửi hồ sơ đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mình thường trú (căn cứ vào địa chỉ thường trú trên chứng minh thư nhân dân hoặc giấy tờ pháp lý tương đương). Cơ quan này sẽ xem xét hồ sơ, xác minh thông tin, và cấp Quyết định công nhận hưởng chế độ miễn thuế (hoặc quyết định không công nhận nếu không đủ điều kiện). Sau khi nhận được quyết định, cá nhân phải khai báo và nộp hồ sơ với cơ quan thuế địa phương theo quy định pháp luật để được ghi nhận tư cách miễn thuế trong hệ thống thông tin của cơ quan.
Lưu ý về rủi ro và thời hạn thực hiện
Trong quá trình thực hiện, cá nhân cần lưu ý các rủi ro tiềm ẩn. Nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc thiếu bằng chứng chứng minh tính trực tiếp của dòng tiếp nhận liên quan đến khai thác thủy sản ngoài khơi, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể từ chối công nhận. Thời gian xem xét của cơ quan hành chính có thể kéo dài tùy thuộc vào tình trạng hồ sơ và lịch làm việc của địa phương, nên cá nhân nên chuẩn bị kịp thời để không ảnh hưởng đến kỳ khai thuế hiện tại. Ngoài ra, cá nhân phải duy trì bằng chứng về hoạt động kinh doanh, các chứng từ liên quan, và tuân thủ các quy định về hóa đơn, kê khai thuế theo pháp luật để đảm bảo rằng hưởng lợi miễn thuế là hợp pháp và không bị phát hiện vi phạm trong quá trình kiểm tra.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
