Cơ sở pháp lý
Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là một thỏa thuận thương mại tự do hiện đại mà Việt Nam tham gia cùng với nhiều quốc gia khác. Pê-ru đã chính thức gia nhập hiệp định này từ năm 2021.
Để hỗ trợ thương mại giữa Việt Nam và Pê-ru, Chính phủ đã ban hành Nghị định 85/2021/NĐ-CP, trong đó quy định các mức thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt dành riêng cho các sản phẩm có xuất xứ từ Pê-ru, thích ứng với tư cách thành viên mới của quốc gia này trong CPTPP.
Ngoài ra, Nghị định 153/2017/NĐ-CP của Chính phủ cũng đã xác lập khung pháp lý chung về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt áp dụng cho hàng hóa từ các thành viên CPTPP trong những năm đầu thực hiện hiệp định.
Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016 (Luật số 107/2016/QH13) là văn bản cơ bản, quy định toàn bộ các vấn đề liên quan đến thuế quan và các ưu đãi thuế dựa trên các hiệp định quốc tế.
Thông tư 11/2019/TT-BCT của Bộ Công Thương xác định các tiêu chí xác định xuất xứ sản phẩm trong khuôn khổ CPTPP.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Marinus van Reymerswaele · Public domain
Các loại ưu đãi thuế và điều kiện áp dụng
CPTPP là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới được thiết lập giữa các nước trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, bao gồm Việt Nam và các đối tác khác. Sự tham gia của Pê-ru từ năm 2021 đã mở rộng phạm vi hợp tác và các ưu đãi thuế quan giữa hai nước.
Thuế suất nhập khẩu ưu đãi đặc biệt trong khuôn khổ CPTPP là mức thuế thấp hơn so với thuế suất ưu đãi bình thường (còn gọi là MFN), chỉ áp dụng đối với các mặt hàng từ nước thành viên có xuất xứ xác thực.
Khi Pê-ru trở thành thành viên CPTPP, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định để thiết lập Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt dành riêng cho sản phẩm xuất phát từ Pê-ru, tạo cơ sở pháp lý cho các doanh nghiệp được hưởng lợi từ ưu đãi thuế này.
Để được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt, hàng hóa phải thỏa mãn các yêu cầu sau: phải có xuất xứ thực sự từ Pê-ru theo các quy tắc xuất xứ của CPTPP; phải có giấy chứng nhận xuất xứ theo mẫu CPTPP (C/O) có giá trị pháp lý; phải được vận chuyển trực tiếp từ Pê-ru về Việt Nam; và phải tuân thủ các quy định về khâu vận chuyển, bảo quản được nêu trong Thông tư 11/2019/TT-BCT.
Các mặt hàng thường được nhập khẩu từ Pê-ru bao gồm các sản phẩm nông nghiệp, thủy hải sản và các sản phẩm khoáng sản. Doanh nghiệp cần tra cứu Biểu thuế để tìm hiểu mã số hàng hóa chính xác, mức thuế áp dụng cũng như lộ trình giảm thuế suất quy định cho từng năm.
Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải khai báo với cơ quan hải quan sử dụng mã số hàng hóa đúng, xuất xứ xác thực và mức thuế suất phù hợp; phải cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ theo mẫu CPTPP khi hoàn tất các thủ tục hải quan; và chịu trách nhiệm lưu giữ, cung cấp các tài liệu chứng minh xuất xứ khi được cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra.
Các bước thực hiện hưởng ưu đãi
Bước đầu tiên là xác định liệu sản phẩm nhập khẩu có nằm trong danh mục được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt từ Pê-ru hay không, dựa trên Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt.
Tiếp theo, doanh nghiệp phải yêu cầu từ nhà cung cấp ở Pê-ru cấp giấy chứng nhận xuất xứ theo mẫu CPTPP cho lô hàng dự định nhập khẩu, đảm bảo giấy chứng nhận này có hiệu lực pháp lý.
Sau đó, cần kiểm tra các tiêu chí xuất xứ được quy định nhằm đảm bảo sản phẩm thực sự đáp ứng những yêu cầu xuất xứ theo CPTPP.
Khi khai báo với cơ quan hải quan, doanh nghiệp phải sử dụng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt, ghi chi tiết mã số hàng hóa, thông tin xuất xứ cũng như số hiệu của giấy chứng nhận xuất xứ trên tờ khai.
Cơ quan hải quan sẽ yêu cầu kiểm tra và xác minh xuất xứ; doanh nghiệp phải sẵn sàng cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ và các tài liệu liên quan.
Cuối cùng, doanh nghiệp phải lưu trữ đầy đủ hồ sơ và các tài liệu chứng minh xuất xứ theo đúng quy định để phục vụ cho những cuộc thanh tra sau khi thông quan.
Những lưu ý không thể bỏ qua
Chỉ những sản phẩm có giấy chứng nhận xuất xứ theo mẫu CPTPP có hiệu lực và thực sự đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xuất xứ mới được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt. Nếu thiếu bất cứ điều kiện nào, sẽ phải áp dụng mức thuế suất bình thường.
Việc khai báo sai xuất xứ hoặc sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ không có giá trị pháp lý sẽ dẫn đến các hình thức xử lý theo quy định, bao gồm truy thu các khoản thuế phải nộp, phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến danh tiếng, uy tín của doanh nghiệp.
Cần phân biệt rõ ràng giữa thuế suất ưu đãi đặc biệt theo CPTPP với mức thuế suất MFN thông thường; sự nhầm lẫn có thể dẫn đến sai sót trong kê khai cũng như hạch toán chi phí.
Các mức thuế suất và danh mục sản phẩm được hưởng ưu đãi có thể thay đổi theo lộ trình giảm thuế đã được thỏa thuận trong hiệp định cho từng năm; doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên các Nghị định sửa đổi, bổ sung Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt.
Khi gặp vướng mắc liên quan đến mức thuế suất, thủ tục xác định xuất xứ hoặc cách thức hưởng ưu đãi, doanh nghiệp nên liên hệ với cơ quan hải quan nơi đã đăng ký tờ khai hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác để nhận được hướng dẫn chi tiết, chính xác.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
