Căn cứ pháp lý áp dụng
Quy định về xử lý thuế đối với các phần thưởng được cung cấp dưới hình thức hàng hóa hoặc dịch vụ nằm trong Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Hai văn bản pháp luật này là những căn cứ chính để xác định nghĩa vụ tính thuế và các quy trình kê khai liên quan.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Soviet Post · Public domain
Mô tả pháp lý về phần thưởng hiện vật trong thu nhập cá nhân
Theo khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 kết hợp với điểm i khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, các phần thưởng là một thành phần không thể tách rời khỏi tổng thu nhập của người lao động. Cụ thể hơn, thu nhập từ hoạt động lao động bao gồm cả những khoản nhân được dưới dạng tiền mặt và những phần được trao dưới hình thức khác (không phải tiền mặt), bao gồm cả các chứng chỉ có giá, cũng như những thưởng sinh ra từ những cuộc thi hoặc lễ hội mà người chủ sử dụng lao động tổ chức.
Đối với những phần thưởng không được cấp dưới dạng tiền tệ, người nộp thuế buộc phải chuyển đổi giá trị hàng hoá thành tương đương tiền tệ và biểu diễn bằng Đồng Việt Nam. Để thực hiện việc chuyển đổi này, phải dựa trên giá trị của những giao dịch điển hình mà hàng hoá hoặc dịch vụ tương ứng được mua bán trên thị trường vào lúc thu nhập phát sinh, theo quy định trong khoản 2 Điều 17 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Phạm vi thu nhập chịu thuế liên quan đến thưởng
Ngoài phần thưởng hiện vật, nhiều loại thu nhập khác cũng phải tuân theo nghĩa vụ tính lệ phí thu nhập cá nhân. Những khoản thu nhập này bao gồm các khoản tiền liên quan đến tham gia các dự án hoặc chương trình nghiên cứu, các khoản do hoạt động sáng tác sinh ra, thu nhập từ những hoạt động dạy học hoặc biểu diễn kỹ năng chuyên môn, cũng như các khoản lợi nhuận từ vai trò trong hội đồng quản lý hoặc ban kiểm toán của các tổ chức. Tất cả các hình thức thu nhập này đều phải được tính lệ phí tương tự như những phần thưởng dưới dạng hàng hóa.
Trình tự xác định và kê khai thuế
Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định, các bước dưới đây cần được thực hiện một cách cẩn thận:
Bước thứ nhất: Xác định giá trị chính xác của hàng hóa hoặc dịch vụ được trao làm phần thưởng dựa trên những giá cả phổ biến của sản phẩm hoặc dịch vụ tương tự trên thị trường.
Bước thứ hai: Chuyển đổi giá trị này sang tiền tệ Việt Nam nếu ban đầu hàng hoá được đánh giá bằng ngoại tệ hoặc đơn vị khác.
Bước thứ ba: Tính toán phần thuế thu nhập cá nhân dựa trên tổng số tiền thu nhập mà người lao động nhận được trong kỳ kê khai, bao gồm cả giá trị của những phần thưởng đã được chuyển đổi.
Bước thứ tư: Thực hiện kê khai những khoản thuế phải nộp với cơ quan chức năng và hoàn thành việc thanh toán đúng theo thời hạn quy định.
Các vấn đề cần lưu ý trong quá trình thực hiện
Việc xác định giá trị của phần thưởng hiện vật phải được thực hiện theo đúng những quy định của pháp luật nhằm tránh những rủi ro về xử phạt hoặc những vấn đề không mong muốn liên quan đến thuế. Các tổ chức và cá nhân cần chuẩn bị những tài liệu chứng thực đầy đủ, chẳng hạn như những biên lai mua bán, hóa đơn, hoặc những giấy tờ khác có thể chứng minh giá trị thực của hàng hoá hoặc dịch vụ được trao làm phần thưởng.
Thời gian kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân cũng phải tuân theo những quy định cụ thể về lịch trình của pháp luật. Việc không tuân thủ đúng hạn chót hoặc không chuẩn bị đầy đủ tài liệu có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý không lợi, bao gồm các khoản phạt theo luật định.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
