Căn cứ ban hành và bối cảnh pháp lý
Ngày 06/7/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã ký ban hành Quyết định số 48/2026/QĐ-UBND, quy định cụ thể trình tự và thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai áp dụng trên phạm vi toàn tỉnh. Văn bản này được xây dựng dựa trên khoản 1 Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP của Chính phủ — nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành một số nội dung của Nghị quyết số 254/2025/QH15 do Quốc hội ban hành, vốn đề ra các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện Luật Đất đai. Có thể xem đây là văn bản cụ thể hóa ở cấp địa phương những định hướng tháo gỡ khó khăn mà Trung ương đã đặt ra, giúp các cơ quan chuyên môn tại Hà Tĩnh có cơ sở thống nhất khi giải quyết hồ sơ đất đai cho người dân và tổ chức.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USDAgov · Public domain
Phạm vi các thủ tục hành chính được điều chỉnh
Quyết định 48/2026/QĐ-UBND bao quát nhiều nhóm thủ tục khác nhau liên quan đến quản lý và sử dụng đất, có thể chia thành các nhóm chính sau đây.
Nhóm thứ nhất là các thủ tục về thu hồi đất, gồm: thu hồi đất do người sử dụng vi phạm pháp luật đất đai (căn cứ Điều 81 Luật Đất đai); thu hồi đất trong trường hợp chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định, người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất, hoặc đất có nguy cơ đe dọa đến tính mạng con người (căn cứ Điều 82 Luật Đất đai); và thu hồi đất đối với những trường hợp được liệt kê tại khoản 1 Điều 48 Luật Đất đai.
Nhóm thứ hai liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, bao gồm: trình tự giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất không qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất hay đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất thuộc trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; thủ tục điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất khi có sự thay đổi về căn cứ pháp lý hoặc phát sinh sai sót liên quan đến ranh giới, vị trí, diện tích thửa đất; thủ tục giao đất, cho thuê đất gắn với việc giao khu vực biển nhằm phục vụ hoạt động lấn biển; và thủ tục giao đất ở có thu tiền sử dụng đất, không thông qua đấu giá, áp dụng cho một số nhóm đối tượng đặc thù theo quy định.
Nhóm thứ ba là thủ tục đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, áp dụng chung cho hộ gia đình, cá nhân cũng như các tổ chức có nhu cầu đăng ký, được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật hiện hành.
Trình tự thực hiện thủ tục nói chung
Dù mỗi loại thủ tục nêu trên có những yêu cầu riêng về hồ sơ và thời hạn giải quyết, quy trình tổng quát mà người dân, tổ chức cần nắm được thường gồm bốn bước cơ bản.
Bước một là chuẩn bị hồ sơ. Thành phần hồ sơ được quy định riêng cho từng nhóm thủ tục — thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đăng ký đất đai... — do đó người thực hiện cần đối chiếu đúng loại thủ tục mình cần giải quyết để chuẩn bị giấy tờ tương ứng, tránh thiếu sót dẫn đến việc phải bổ sung nhiều lần.
Bước hai là nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, có thể là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh, tùy theo tính chất và loại hình thủ tục.
Bước ba là chờ cơ quan chức năng xem xét, thẩm định và trả kết quả giải quyết hồ sơ trong thời hạn theo quy định áp dụng cho từng thủ tục cụ thể.
Bước bốn, đối với những thủ tục có phát sinh nghĩa vụ tài chính, người sử dụng đất cần hoàn thành các khoản nghĩa vụ này trước khi được nhận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc văn bản kết quả tương ứng.
Một số lưu ý dành cho người dân và tổ chức
Khi thực hiện các thủ tục hành chính đất đai theo Quyết định 48/2026/QĐ-UBND, người dân và tổ chức tại Hà Tĩnh nên chủ động tìm hiểu kỹ thời hạn giải quyết áp dụng cho từng loại thủ tục cụ thể, vì mỗi nhóm thủ tục — thu hồi đất, giao đất, cấp Giấy chứng nhận... — có thể có khung thời gian xử lý khác nhau.
Ngoài ra, cần lường trước những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình làm thủ tục, chẳng hạn hồ sơ bị trả lại do thiếu giấy tờ, phát sinh tranh chấp về ranh giới, diện tích, hoặc chậm trễ do phải xác minh thêm thông tin. Để hạn chế những vướng mắc này, người thực hiện thủ tục nên chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, hồ sơ nhân thân của cá nhân hoặc hồ sơ pháp lý của tổ chức, cùng các tài liệu bổ sung khác theo yêu cầu cụ thể của cơ quan tiếp nhận trong từng trường hợp.
Đối với các trường hợp liên quan đến chuyển nhượng, thừa kế hoặc tặng cho quyền sử dụng đất mà có phát sinh thủ tục đăng ký biến động hoặc cấp lại Giấy chứng nhận, người sử dụng đất cũng cần đối chiếu với quy định về trình tự đăng ký đất đai nêu tại quyết định này để chuẩn bị hồ sơ phù hợp, tránh việc phải đi lại nhiều lần hoặc kéo dài thời gian giải quyết.
Nhìn chung, Quyết định 48/2026/QĐ-UBND đóng vai trò là văn bản hướng dẫn thống nhất về trình tự, thủ tục đất đai áp dụng tại Hà Tĩnh, giúp cụ thể hóa các quy định của Luật Đất đai cũng như các nghị định, nghị quyết liên quan, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực đất đai tại địa phương.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
